TCDN - Để khuyến khích, tạo điều kiện đối với hộ, cá nhân kinh doanh và doanh nghiệp nhỏ và vừa phát triển, Chính phủ đề xuất giảm 30% số thuế TNCN đối với cá nhân kinh doanh và 30% số thuế TNDN với cá nhân kinh doanh và doanh nghiệp có mức doanh thu năm không quá 10 tỷ đồng trong năm 2026 và năm 2027.

Giảm thuế ngân sách giảm khoảng 3.600 tỷ đồng

Chiều ngày 20/8, Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến về dự án Nghị quyết của Quốc hội về giảm thuế TNCN, thuế TNDN đối với hộ, cá nhân kinh doanh và doanh nghiệp.

Theo Tờ trình của Chính phủ, chính sách được đề xuất ban hành nhằm giải quyết một phần khó khăn, vướng mắc, tạo điều kiện phục hồi và phát triển sản xuất, kinh doanh cho các hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh và các doanh nghiệp siêu nhỏ trong bối cảnh tình hình kinh tế còn nhiều thách thức.

Để đáp ứng tính cấp thiết của chính sách, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn cho biết, Chính phủ đề xuất Ủy ban Thường vụ Quốc hội xem xét, cho phép xây dựng và ban hành Nghị quyết theo trình tự, thủ tục rút gọn, đồng thời bổ sung dự án Nghị quyết này vào Chương trình Kỳ họp không thường lệ thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI để Quốc hội xem xét, thông qua.

Theo Bộ trưởng, thời gian qua, Chính phủ đã ban hành và trình cấp có thẩm quyền ban hành nhiều chính sách hỗ trợ người dân và doanh nghiệp như giảm thuế GTGT đối với hầu hết các mặt hàng, giảm thuế BVMT đối với xăng, dầu, mỡ nhờn, các giải pháp về thuế BVMT, thuế GTGT, thuế TTĐB đối với xăng, dầu và nhiên liệu bay, miễn thuế sử dụng đất phi nông nghiệp và miễn, giảm hơn 40 loại phí và lệ phí.

Do đó, trong bối cảnh đã có nhiều chính sách hỗ trợ và căn cứ khả năng cân đối ngân sách nhà nước và để khuyến khích, tạo điều kiện đối với hộ, cá nhân kinh doanh và doanh nghiệp nhỏ và vừa phát triển, Chính phủ đề xuất giảm 30% số thuế TNCN phải nộp của kỳ tính thuế năm 2026 và năm 2027 đối với thu nhập từ kinh doanh của cá nhân cư trú có mức doanh thu hằng năm của năm 2026, năm 2027 không quá 10 tỷ đồng.

Giảm 30% số thuế TNDN phải nộp của kỳ tính thuế năm 2026 và năm 2027 đối với doanh nghiệp, tổ chức được thành lập theo quy định của pháp luật Việt Nam có mức doanh thu hằng năm của năm 2026, năm 2027 không quá 10 tỷ đồng. Trường hợp doanh nghiệp đang được ưu đãi thuế theo Luật Thuế TNDN hoặc các Luật, Nghị quyết khác của Quốc hội thì số thuế TNDN được giảm quy định tại khoản này tính trên số thuế TNDN phải nộp sau khi đã trừ ưu đãi thuế.

Theo Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn, việc đề xuất giảm số thuế phải nộp tương tự như các giải pháp hỗ trợ (giảm 30% số thuế phải nộp) trước đây tại Nghị quyết 30/2008/NQ-CP của Chính phủ về những giải pháp cấp bách nhằm ngăn chặn suy giảm kinh tế, duy trì tăng trưởng kinh tế, bảo đảm an sinh xã hội, Nghị quyết số 29/2012/QH13 của Quốc hội ban hành một số chính sách thuế nhằm tháo gỡ khó khăn cho tổ chức và cá nhân, Nghị quyết số 406/NQ-UBTVQH15 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành một số giải pháp nhằm hỗ trợ doanh nghiệp, người dân chịu tác động của dịch Covid-19.

Ngoài ra, thời gian vừa qua chính sách giảm thuế GTGT (từ 10% xuống 8%) cho hầu hết các mặt hàng đã góp phần kích cầu tiêu dùng, tăng sức mua hàng hóa, dịch vụ. Qua tổng kết, chính sách này đã phát huy được vai trò điều tiết tiêu dùng, tối ưu hóa chi phí sản xuất, kinh doanh.

Tuy nhiên, chính sách giảm thuế GTGT có hiệu lực đến hết năm 2026, theo đó, để hỗ trợ trực tiếp các đối tượng này trong giai đoạn hiện nay, giữ lại nguồn lợi nhuận để tái đầu tư, mở rộng sản xuất, gia tăng thu nhập khả dụng để người dân có điều kiện nâng cao chất lượng cuộc sống, tiêu dùng và tích lũy, hướng tới mục tiêu tăng trưởng 02 con số thì đề nghị giảm 30% số thuế TNCN và thuế TNDN đối với cá nhân kinh doanh, doanh nghiệp có doanh thu năm không quá 10 tỷ đồng trong năm 2026 và 2027 là cần thiết và phù hợp.

Bộ trưởng Bộ Tài chính nêu rõ, với đề xuất này, theo số thu năm 2025, dự kiến tổng số giảm thu ngân sách năm 2026 khoảng 3.191 tỷ đồng và năm 2027 khoảng 3.510 tỷ đồng. Bộ trưởng Bộ Tài chính nhấn mạnh, việc giảm thuế theo đề xuất nêu trên trước mắt có thể làm giảm thu ngân sách nhà nước, nhưng về lâu dài, khi doanh nghiệp và cá nhân phát triển sẽ đóng góp trở lại cho ngân sách thông qua việc nộp thuế đối với tiêu dùng và thu nhập của các doanh nghiệp, cá nhân này.

Làm rõ cơ sở ngưỡng doanh thu giảm

Trình bày Báo cáo thẩm tra sơ bộ dự án Nghị quyết, Phó chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Nguyễn Thị Phú Hà cho biết Thường trực Ủy ban Kinh tế và Tài chính và các cơ quan của Quốc hội nhất trí cao về sự cần thiết ban hành Nghị quyết.

Tuy nhiên, Báo cáo thẩm tra sơ bộ của Ủy ban Kinh tế và Tài chính chỉ ra một số vấn đề cốt lõi. Dẫn chứng từ Báo cáo của Chính phủ và kết quả khảo sát của Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI), cơ quan thẩm tra nhấn mạnh khó khăn lớn nhất mà các hộ, cá nhân kinh doanh đang gặp phải hiện nay chính là vấn đề pháp lý và chi phí tuân thủ (chiếm tới 73,3%).

Nguyên nhân xuất phát từ cách hiểu, áp dụng và tuân thủ các quy định pháp luật mới liên quan đến nghĩa vụ thuế, kế toán, hóa đơn, phòng cháy chữa cháy, an toàn vệ sinh thực phẩm và bảo hiểm xã hội. Việc chuyển đổi cách thức nộp thuế từ phương pháp khoán sang kê khai, cùng với các quy định mới, đã làm gia tăng đáng kể chi phí tuân thủ cho người dân khi phải chi trả cho các bên thứ ba (các nhà cung cấp giải pháp phần mềm về hóa đơn, kế toán).

Cơ quan thẩm tra nhận định, những vướng mắc pháp lý và chi phí tuân thủ này chưa được giải quyết trong phương án trình lần này của Chính phủ. Đồng thời, việc giảm 30% số thuế phải nộp chưa thật sự mang lại tác động đáng kể và thực chất cho các đối tượng kinh doanh quy mô nhỏ, đặc biệt trong bối cảnh hiện nay nhiều hộ, cá nhân kinh doanh, doanh nghiệp siêu nhỏ đã không còn lợi nhuận để nộp thuế.

Do đó, Ủy ban Kinh tế và Tài chính đề nghị Chính phủ tiếp tục quan tâm chỉ đạo nghiên cứu, đánh giá kỹ các khó khăn, vướng mắc để kịp thời đề xuất cấp có thẩm quyền ban hành hoặc ban hành theo thẩm quyền các chính sách có tác động mang tính thực tiễn và thực chất, giải quyết triệt để khó khăn trên thực tế.

Về điều kiện và cơ chế áp dụng mức giảm thuế, Phó chủ nhiệm Nguyễn Thị Phú Hà cho biết, mặc dù đa số ý kiến nhất trí với điều kiện giảm 30% số thuế TNCN và TNDN cho cơ sở có doanh thu hằng năm không quá 10 tỷ đồng trong năm 2026 và 2027, nhiều ý kiến thẩm tra đề nghị Chính phủ làm rõ cơ sở áp dụng thống nhất ngưỡng 10 tỷ đồng cho tất cả các lĩnh vực.

Bên cạnh đó, cơ quan thẩm tra đề nghị làm rõ phương pháp xác định doanh thu và áp dụng chính sách đối với các trường hợp đặc thù như: doanh nghiệp có kỳ tính thuế khác năm dương lịch, doanh nghiệp mới thành lập, doanh nghiệp thực hiện chia, tách, hợp nhất, sáp nhập, doanh nghiệp hoạt động chưa đủ 12 tháng, cũng như các hoạt động chuyển nhượng vốn, bất động sản hoặc các khoản thu không trực tiếp phản ánh hoạt động sản xuất, kinh doanh thường xuyên.

Đặc biệt, nhiều ý kiến cho rằng quy định tại dự thảo Nghị quyết chưa thực sự hợp lý, chưa bảo đảm nguyên tắc công bằng theo quy mô và có thể không tạo động cơ thúc đẩy phát triển kinh tế. Cụ thể, các đối tượng có doanh thu đến 10 tỷ đồng thì được hưởng chính sách giảm thuế, nhưng đối tượng có doanh thu chỉ nhỉnh hơn ngưỡng 10 tỷ đồng một tỷ lệ rất nhỏ lại bị loại khỏi diện ưu đãi. Do đó, cơ quan thẩm tra đề nghị Chính phủ nghiên cứu cơ chế chuyển tiếp hợp lý thay vì cắt bỏ toàn bộ ưu đãi khi doanh thu vượt ngưỡng 10 tỷ đồng.

Thường trực Ủy ban Kinh tế và Tài chính cơ bản nhất trí với Tờ trình về đối tượng giảm thuế, nhưng cũng lưu ý quy định đối tượng được giảm thuế TNDN tại dự thảo Nghị quyết hiện chưa thống nhất với Luật Thuế TNDN và chưa thống nhất với nội dung tại dự thảo Nghị định hướng dẫn Nghị quyết. Cơ quan soạn thảo cần khẩn trương rà soát, làm rõ phạm vi đối tượng áp dụng để tránh cách hiểu thiếu thống nhất, gây khó khăn khi triển khai.

Về hiệu lực thi hành, đa số ý kiến nhất trí áp dụng cho kỳ tính thuế năm 2026 và 2027. Tuy nhiên, do dự thảo Nghị quyết còn để trống thời gian hiệu lực thi hành, Ủy ban Kinh tế và Tài chính đề nghị Chính phủ bổ sung đầy đủ nội dung này để có căn cứ thẩm tra trình Quốc hội xem xét.