TCDN - Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn cho biết, dự án Luật sửa đổi bổ sung một số điều của Luật Hải quan bổ sung các quy định nhằm đáp ứng các yêu cầu trong quản lý bối cảnh mới về kiểm định hải quan, quản lý tuân thủ, kiểm tra, giám sát đối với hàng hóa xuất nhập khẩu qua nền tảng thương mại điện tử, hoàn thiện các quy định về kho ngoại quan, hàng miễn thuế, hàng hóa trung chuyển…

Bổ sung các quy định trong bối cảnh mới

Sáng 3/8, tại Kỳ họp không thường lệ thứ nhất, Quốc hội khoá 16, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn trình bày Tờ trình và Báo cáo thẩm tra về dự án Luật sửa đổi bổ sung một số điều của Luật Hải quan.  

Trình bày Tờ trình về dự án Luật sửa đổi bổ sung một số điều của Luật Hải quan, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn cho biết, Luật Hải quan năm 2014 đã tạo nền tảng quan trọng cho cải cách thủ tục hành chính hiện đại hóa công tác quản lý hải quan, chuyển mạnh từ phương thức quản lý truyền thống sang quản lý rủi ro, góp phần rút ngắn thời gian thông quan, tạo thuận lợi cho hoạt động xuất nhập khẩu, nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia và đảm bảo yêu cầu quản lý nhà nước.  

Tuy nhiên, trước sự phát triển mạnh mẽ của thương mại điện tử, chuyển đổi số, các phương thức giao thương mới và yêu cầu hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng, nhiều quy định của luật đã bộc lộ những hạn chế, chưa đáp ứng được yêu cầu thực tiễn và chưa đảm bảo tính đồng bộ với hệ thống pháp luật hiện hành. 

Bên cạnh đó, việc triển khai các chủ trương của Đảng và nhà nước về tinh giản bộ máy, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, cải cách thủ tục hành chính, xây dựng chính phủ số, phát triển kinh tế số và ứng dụng mạnh mẽ công nghệ số trong quản lý nhà nước. Vì vậy, việc sửa đổi bổ sung luật là cần thiết nhằm xây dựng nền hải quan số, hải quan thông minh, hiện đại, minh bạch, tạo thuận lợi tối đa cho hoạt động thương mại, đồng thời nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước, tăng cường năng lực phòng chống gian lận thương mại.

Về nội dung cơ bản của dự thảo luật, Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn cho biết, dự thảo luật gồm 4 điều, tập trung sửa đổi một số quy định của Luật Hải quan và các luật có liên quan, tập trung vào các nhóm chính sách lớn sau:

Thứ nhất, tiếp tục cải cách mạnh mẽ thủ tục hành chính và thúc đẩy chuyển đổi số trong lĩnh vực hải quan, sửa đổi các quy định về hồ sơ hải quan, cơ chế một cửa quốc gia, quản lý rủi ro, quản lý tuân thủ, đơn giản hóa một số điều kiện kinh doanh, cắt giảm các thủ tục không còn phù hợp, tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin, trí tuệ nhân tạo và dữ liệu lớn trong toàn bộ quy trình nghiệp vụ, hướng tới thực hiện đầy đủ hải quan số.

Thứ hai, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền gắn với nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước, giao Chính phủ và Bộ Tài chính quy định chi tiết một số nội dung thuộc thẩm quyền để đảm bảo tính chủ động, linh hoạt trong tổ chức thực hiện, phù hợp với yêu cầu cải cách hành chính và mô hình tổ chức mới.

Thứ ba, bổ sung các quy định nhằm đáp ứng các yêu cầu trong quản lý bối cảnh mới về kiểm định hải quan, quản lý tuân thủ, kiểm tra, giám sát đối với hàng hóa xuất nhập khẩu qua nền tảng thương mại điện tử, hoàn thiện các quy định về kho ngoại quan, hàng miễn thuế, hàng hóa trung chuyển và một số nội dung phục vụ phát triển khu thương mại tỉnh, trung tâm logistics và các mô hình kinh tế mới.

Thứ tư, sửa đổi hoàn thiện các quy định đảm bảo tính thống nhất của hệ thống pháp luật, phù hợp với thực tiễn quản lý như rà soát, điều chỉnh các quy định liên quan đến tổ chức bộ máy, chức danh, thẩm quyền, trách nhiệm của các cơ quan có liên quan, đảm bảo tính đồng bộ trong quá trình triển khai thực hiện.

Bên cạnh đó, dự thảo cũng bãi bỏ những quyết định không còn phù hợp hoặc được điều chỉnh tại các luật khác, góp phần đơn giản hóa, hệ thống hóa hệ thống pháp luật, giảm chồng chéo và nâng cao hiệu quả thi hành.

Đẩy mạnh chuyển đổi số và quản lý hải quan

Trình bày báo cáo thẩm tra về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Hải quan, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội Phan Chí Hiếu cho biết Ủy ban Pháp luật và Tư pháp tán thành sự cần thiết và phạm vi sửa đổi bổ sung của dự án luật nhằm kịp thời thể chế hóa các nghị quyết, kết luận của Đảng và tháo gỡ các khó khăn vướng mắc trong thực tiện, đáp ứng yêu cầu đổi mới hoạt động hải quan; nội dung dự thảo luật phù hợp với chủ trương, đường lối của Đảng, quy định của hiến pháp, cơ bản bảo đảm tính thống nhất, tính đồng bộ với hệ thống pháp luật, tính tương thích với các điều ước quốc tế có liên quan.

Bên cạnh đó, đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo tiếp tục rà soát, đối chiếu với các luật có liên quan, đồng thời cập nhật các nội dung sửa đổi, bổ sung các dự án luật sẽ được Quốc hội xem xét tại kỳ họp không thường lệ lần thứ nhất để đảm bảo tính thống nhất đồng bộ của dự thảo luật với hệ thống pháp luật.

Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Phan Chí Hiếu cũng cho biết, Ủy ban tán hành với định hướng đơn giản hóa thủ hành chính, đẩy mạnh chuyển đổi số và quản lý hải quan trên cơ sở dữ liệu, quản lý rủi ro về phân quyền, phân cấp trong dự thảo luật và đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo tiếp tục hoàn thiện quy định về quản lý hải quan đối với thương mại điện tử xuyên biên giới, bảo đảm cơ chế kết nối, chia sẻ dữ liệu, tiếp tục rà soát các nội dung giao Chính phủ quy định chi tiết, bảo đảm phân định rõ phạm vi, tránh chồng lấn và thuận lợi trong quá trình triển khai thực hiện.

Về một số nội dung cụ thể của dự thảo luật, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Phan Chí Hiếu cho biết, Ủy ban tán thành với quy định yêu cầu tổ chức cá nhân tại Việt Nam khi mua bán hàng hóa với nước ngoài qua nền tảng thương mại điện tử phải thực hiện xác thực định danh điện tử, đồng thời đề nghị nghiên cứu quy định theo hướng việc xác thực việc xác thực định danh điện tử chỉ thực hiện một lần đối với mỗi tài khoản và được sử dụng thống nhất cho các giao dịch phát sinh trên tài khoản đó, bảo đảm thuận lợi cho người sử dụng và hiệu quả quản lý nhà nước.

Ủy ban Pháp luật và Tư pháp tán thành việc bổ sung quy định về kiểm định hải quan, đồng thời đề nghị quy định trong luật một số căn cứ cụ thể để xác định hàng hóa cần kiểm định, trách nhiệm của cơ quan hải quan trong việc xem xét đầy đủ các kết quả đánh giá, ban hành thông báo cuối cùng, trên cơ sở đó, giao Chính phủ quy định chi tiết, làm rõ căn cứ, phương pháp, phạm vi, giai đoạn áp dụng kiểm định, trình tự thủ tục, giá trị pháp lý của kết quả kiểm định, kết quả đánh giá lại, kết quả đánh giá bổ sung.

Ủy ban cũng tán thành việc bổ sung quy định về quản lý tuân thủ nhằm hoàn thiện cơ sở pháp lý cho quản lý hải quan hiện đại và khuyến khích người khai hải quan tự nguyện tuân thủ pháp luật, tuy nhiên, một số nội dung giữa quy định về quản lý rủi ro và quản lý tuân thủ còn có sự trùng lập, vì vậy, đề nghị rà soát, làm rõ tính đặc thù của từng hoạt động, bổ sung quy định về trách nhiệm của cơ quan hải quan trong việc kiểm chứng kết quả đánh giá và cơ chế để người khai hải quan được giải trình, khiếu nại khi có căn cứ cho rằng kết quả đánh giá chưa chính xác…