TCDN - Đẩy mạnh liên kết doanh nghiệp trong đào tạo, Trường Cao đẳng Nghề Yên Bái đã tạo chuyển biến rõ nét về chất lượng đào tạo nghề kế toán doanh nghiệp, giúp người học thích ứng nhanh với yêu cầu thực tiễn và thị trường lao động.

Tóm tắt:

Thực hiện sứ mệnh đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao, đa ngành, đa nghề cung cấp cho thị trường lao động trong và ngoài tỉnh. Trường Cao đẳng Nghề Yên Bái từ rất sớm đã chủ động xây dựng chương trình đào tạo trong toàn trường nói chung và nghề Kế toán doanh nghiệp nói riêng bám sát khung trình độ quốc gia, kết hợp giữa lý thuyết với thực hành tại các doanh nghiệp và doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài ở địa phương và các tỉnh khác...

Kết quả khảo sát cho thấy tỷ lệ sinh viên có việc làm phù hợp sau tốt nghiệp đạt trên 82%, cùng với mức độ đáp ứng cao về kiến thức và kỹ năng nghề nghiệp. Tuy nhiên, quá trình triển khai còn gặp một số thách thức như yêu cầu bảo mật thông tin tài chính, sự thay đổi về cơ cấu nghề nghiệp trong bối cảnh tinh gọn bộ máy và những điều chỉnh chính sách kế toán, thuế từ năm 2026.

Trên cơ sở đó, bài viết đề xuất một số giải pháp trọng tâm gồm: đổi mới chương trình đào tạo theo hướng phát triển năng lực, tăng cường hợp tác doanh nghiệp, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số, nâng cao năng lực giảng viên và đổi mới phương pháp đánh giá. Những giải pháp này góp phần nâng cao chất lượng đào tạo, đáp ứng yêu cầu nguồn nhân lực kế toán trong bối cảnh chuyển đổi số và hội nhập kinh tế.

1. Thực trạng

1.1 Kết hợp lý thuyết với thực hành

Với bề dày 34 năm thành lập và phát triển, cùng với với sứ mệnh được giao đào tạo nguồn nhân lực chất lương cao đa ngành nghề cho tỉnh và khu vực, đáp ứng yêu cầu thu hút đầu tư, phát triển và hội nhập kinh tế quốc tế; Đảng uỷ - Ban Giám hiệu Nhà trường xây dựng chương trình đào tạo nói chung bám sát khung trình độ quốc gia kết hợp kịp thời cập nhật các văn bản pháp luật, chỉ thị, nghị quyết của Trung ương, của Ngành; chú trọng kết hợp giữa lý thuyết với thực hành, thông qua việc kết hợp với các doanh nghiệp lớn, doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài đang vận hành dây chuyền công nghệ, tiêu chuẩn hiện đại cho học sinh, sinh viên thực tập, thực hành. Nhờ đó học sinh, sinh viên tốt nghiệp ra trường có trình độ, tay nghề tiệm cận trình độ quốc tế, đáp ứng yêu cầu xã hội và doanh nghiệp. Cách làm này tuy không mới vì đã được nhiều nước phát triển trong khu vực Đông Nam Á và các trường chuyên nghiệp trong cả nước áp dụng. Đến nay công tác phối hợp đào tạo lý thuyết tại nhà trường, thực hành tại doanh nghiệp vẫn đang là giải pháp tối ưu, chưa có cách làm nào tốt hơn để có thể thay thế.

Bám sát nhiệm vụ được giao, trong quá trình đào tạo Nghề Kế toán Doanh nghiệp thuộc khoa Sư phạm và Kinh tế từ nhiều năm qua đã tăng thời lượng thực hành (70% thực hành, 30% lý thuyết); lồng ghép kiến thức kế toán – thuế với các tình huống nghiệp vụ cụ thể; thường xuyên cập nhật thông tin pháp luật, khi trực tiếp đến thực hành tại doanh nghiệp đang áp dụng chuẩn kế toán tiệm cận trình độ thế giới như các công ty: TNHH LG Electronics Hải phòng; Greeendfeed Việt Nam; Công ty CP Cấp nước và Xây dựng Yên Bái; Honda Việt Nam…. Hoạt động này giúp người học tiếp cận nhanh và vận dụng kiến thức vào thực tế nghề nghiệp; hình thành kỹ năng giao tiếp và xử lý tính huống thực tế, tác phong công nghiệp ngay từ khi còn trên ghế nhà trường.

Bên cạnh đó, dưới sự quan tâm, đầu tư của Nhà trường, cùng với sự nỗ lực cố gắng, lòng yêu nghề, đội ngũ giảng viên nghề Kế toán doanh nghiệp đã thực hiện nhiều chương trình nghiên cứu khoa học; xây dựng phòng học kế toán ảo được trang bị hệ thống máy tính, mạng nội bộ và phần mềm kế toán thông dụng, phục vụ giảng dạy và học tập.

Mô hình này giúp người học được thực hành quy trình kế toán cơ bản trong điều kiện mô phỏng gần với thực tế doanh nghiệp. Các phần hành kế toán từ cơ bản đến nâng cao được đào tạo trên các phần mềm kế toán chuyên dụng: Phần mềm Kế toán Misa, phần mềm kế toán FAST… Tuy nhiên, vì chỉ là phần mô phỏng kế toán nên người học cần tận dụng và phát huy tối đa cơ hội được thực hành tại doanh nghiệp để áp dụng vào việc thực hành kê khai thuế và báo cáo tài chính điện tử trong tình huống thực hành, không có mã số thuế cụ thể. Đây chính là kinh nghiệm quý giá của nhà trường từ 34 năm qua được đội ngũ giảng viên nghề Kế toán doanh nghiệp vận dụng sáng tạo để biến thách thức thành cơ hội. Vấn đề này hiện đang là thách thức của nhiều trường nghề trên cả nước!

Kết quả khảo sát người học nghề Kế toán doanh nghiệp tại trường sau khi tốt nghiệp trong 2 năm 2024, 2025 cho thấy: trên 82% có việc làm phù hợp với chuyên ngành đào tạo; 96–100% đánh giá chương trình và kiến thức chuyên môn đáp ứng yêu cầu công việc; trên 94% cho rằng kỹ năng thực hành nghề đáp ứng tốt yêu cầu thực tiễn. Các kết quả này một lần nữa khẳng định hiệu quả, chất lượng đào tạo của nhà trường nói chung và nghề Kế toán doanh nghiệp nói riêng đáp ứng yêu cầu nguồn nhân lực chất lượng cao của doanh nghiệp và vì tương lai người học.

1.2 Chủ động trước mọi thách thức, trở ngại

Không riêng tại trường Cao đẳng nghề Yên Bái mà bức tranh chung của việc kết hợp đào tạo nghề Kế toán doanh nghiệp giữa nhà trường với doanh nghiệp đã và đang xuất hiện 3 thách thức, trở ngại lớn. Đó là:

Thứ nhất, đặc thù của công tác Kế toán tài chính là tính bảo mật thông tin tài chính, nên việc sinh viên được thực tập trực tiếp trên hệ thống tài chính của doanh nghiệp vẫn luôn là một vấn đề khó khăn và thách thức đối với công tác liên kết đào tạo doanh nghiệp.

Thứ hai, tinh gọn bộ máy làm thay đổi cơ cấu và quy mô bộ phận kế toán trong doanh nghiệp, kéo theo sự thay đổi về yêu cầu năng lực nghề nghiệp đối với người lao động. Người làm kế toán phải có khả năng đảm nhiệm nhiều công việc kế toán cùng lúc như: kế toán tổng hợp, kế toán thuế đến phân tích tài chính, lập báo cáo quản trị, dự phòng rủi ro. Do đó, hoạt động đào tạo nghề kế toán không thể chỉ tập trung vào các kỹ năng tác nghiệp đơn lẻ mà cần hướng tới đào tạo kế toán đa năng, đủ khả năng thích ứng với môi trường làm việc tinh gọn nhưng hiệu quả.

Bên cạnh đó, tinh gọn bộ máy thường đi kèm với việc đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin và chuyển đổi số trong quản lý tài chính – kế toán. Điều này đòi hỏi chương trình đào tạo nghề kế toán phải tăng cường các nội dung về kế toán điện tử, phần mềm kế toán, hóa đơn điện tử và khai thuế điện tử, nhằm giúp người học đáp ứng được yêu cầu thực tế của doanh nghiệp sau khi tốt nghiệp.

Thứ ba, những thay đổi về chế độ Kế toán và các chính sách thuế trong năm 2026.

Thông tư số 99/2025/TT-BTC ngày 27/10/2025 của Bộ Tài chính, có hiệu lực từ ngày 01/01/2026, thay thế Thông tư số 200/2014/TT-BTC, đánh dấu sự thay đổi căn bản trong chế độ kế toán doanh nghiệp tại Việt Nam.

Theo quy định tại Điều 3 và Điều 6 Thông tư 99/2025/TT-BTC, doanh nghiệp được trao quyền chủ động trong việc tổ chức hệ thống kế toán, bao gồm xây dựng hệ thống tài khoản, chứng từ và sổ kế toán phù hợp với đặc điểm hoạt động, đồng thời phải đảm bảo yêu cầu trung thực, minh bạch và nhất quán trong cung cấp thông tin tài chính. Cách tiếp cận này thể hiện sự chuyển dịch vai trò của kế toán từ chức năng ghi chép, phản ánh đơn thuần sang công cụ quản trị và kiểm soát nội bộ trong doanh nghiệp.

Bên cạnh đó, Thông tư 99 cũng đặt ra yêu cầu cao hơn đối với việc lập và trình bày báo cáo tài chính. Cụ thể, Điều 53 Thông tư 99/2025/TT-BTC quy định mở rộng nội dung thuyết minh báo cáo tài chính, yêu cầu doanh nghiệp giải trình rõ các chính sách kế toán áp dụng, sự thay đổi về hệ thống tài khoản, đơn vị tiền tệ và các yếu tố ảnh hưởng trọng yếu đến tình hình tài chính. Những quy định này đòi hỏi người làm kế toán phải có khả năng phân tích, đánh giá và tổng hợp thông tin, thay vì chỉ thực hiện định khoản và lập báo cáo theo mẫu cố định như trước đây.

Song song với đổi mới chế độ kế toán, các chính sách thuế áp dụng trong năm 2026 tiếp tục tạo ra những tác động đáng kể đến hoạt động kế toán doanh nghiệp. Nghị quyết số 198/2025/QH15 của Quốc hội, từ ngày 01/01/2026, phương pháp thuế khoán đối với hộ kinh doanh bị bãi bỏ, thay vào đó là cơ chế tự kê khai, tự nộp thuế theo quy định của pháp luật về quản lý thuế. Đồng thời, Luật Quản lý thuế số 38/2019/QH14 (được sửa đổi, bổ sung) sẽ được thay thế bởi Luật Quản lý thuế số 108/2025/QH15 từ 01/7/2026. Và theo Luật Quản lý thuế số 108/2025/QH15  sẽ đẩy mạnh yêu cầu về kê khai, nộp thuế điện tử; bắt buộc sử dụng hóa đơn điện tử và chứng từ số; quản lý dữ liệu thuế trên nền tảng số và quản lý thuế đối với nền tảng số.

Những thay đổi này làm gia tăng yêu cầu về kỹ năng kế toán thuế, khả năng sử dụng phần mềm kế toán và hiểu biết pháp luật thuế của người làm nghề.

Trước những khó khăn và trở ngại đó, hoạt động đào tạo nghề Kế toán doanh nghiệp đang được nhà trường điều chỉnh theo hướng phát triển năng lực nghề nghiệp toàn diện cho người học. Việc cập nhật các quy định mới của Thông tư 99 và chính sách thuế năm 2026 vào chương trình đào tạo là yêu cầu cấp thiết, nhằm giúp học sinh – sinh viên hình thành tư duy kế toán gắn với quản trị, tuân thủ pháp luật và ứng dụng công nghệ số.

Tại Trường Cao đẳng nghề Yên Bái, việc tăng cường liên kết với doanh nghiệp, tổ chức thực tập thực tế và sử dụng phần mềm kế toán trong giảng dạy đã góp phần nâng cao chất lượng đào tạo, giúp người học đáp ứng tốt hơn yêu cầu của thị trường lao động trong bối cảnh cải cách mạnh mẽ về chế độ kế toán và chính sách thuế hiện nay.

2. Nhóm các giải pháp chủ động vượt qua khó khăn, thách thức trong đào tạo Nghề Kế toán doanh nghiệp.

Với sứ mệnh đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao cho hội nhập và phát triển kinh tế, Đảng ủy – Ban giám hiệu Nhà trường cùng tập thể thầy cô giáo, giảng viên toàn trường nói chung và giảng viên nghề Kế toán nói riêng đều có chung nhận thức: Tất cả những đổi mới, thay đổi đều nhằm phục vụ yêu cầu phát triển, phù hợp với chuẩn mực chung của khu vực và quốc tế, nên đã chủ động đầu tư trang thiết bị, hiện đại hoá các nền tảng khoa học nhằm chủ động, chinh phục thành công mọi thách thức của thời đại. Để đáp ứng yêu cầu của thị trường lao động và đảm bảo chuẩn đầu ra cho người học, đội ngũ giảng viên nghề Kế toán doanh nghiệp tại trường Cao đẳng nghề Yên Bái đã và đang triển khai đồng bộ 5 giải pháp sau:

Thứ nhất, đổi mới nội dung và chương trình đào tạo theo hướng cập nhật chính sách và tiếp cận năng lực.

Chương trình đào tạo nghề Kế toán doanh nghiệp đã và đang được rà soát, điều chỉnh kịp thời nhằm cập nhật các quy định mới của chế độ kế toán doanh nghiệp theo Thông tư 99/2025/TT-BTC, cũng như các chính sách thuế áp dụng từ năm 2026. Nội dung đào tạo không chỉ tập trung vào kỹ năng ghi sổ, lập báo cáo tài chính mà cần tăng cường các học phần về kế toán quản trị, kế toán thuế, kiểm soát nội bộ và phân tích tài chính doanh nghiệp.

Việc thiết kế chương trình theo hướng phát triển năng lực thực hành, gắn với vị trí việc làm sẽ giúp người học hình thành tư duy nghề nghiệp phù hợp với yêu cầu thực tiễn.

Thứ hai, tiếp tục tăng cường gắn kết đào tạo với thực hành tại doanh nghiệp và thực tiễn sản xuất – kinh doanh, nỗ lực tìm hướng cho sinh viên được thực tập trên hệ thống tài chính số ảo.

Liên kết với doanh nghiệp đóng vai trò quan trọng trong việc nâng cao chất lượng đào tạo nghề Kế toán doanh nghiệp. Đào tạo nghề Kế toán doanh nghiệp tiếp tục mở rộng hợp tác với doanh nghiệp trong xây dựng chương trình, tổ chức thực tập, thực tế sản xuất và đánh giá năng lực người học. Thông qua quá trình thực tập tại doanh nghiệp, học sinh – sinh viên có điều kiện tiếp cận quy trình kế toán thực tế, đặc biệt là công tác kê khai thuế, sử dụng hóa đơn điện tử và phần mềm kế toán, từ đó rút ngắn khoảng cách giữa đào tạo và nhu cầu của thị trường lao động.

Thứ ba, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số và phần mềm kế toán trong giảng dạy.Chuyển đổi số trong lĩnh vực kế toán đặt ra yêu cầu bắt buộc đối với đào tạo nghề. Do đó, giảng viên nghề Kế toán doanh nghiệp song song với việc sử dụng cơ sở vật chất, trang thiết bị và phần mềm kế toán phục vụ giảng dạy, mô phỏng quy trình kế toán – thuế trong doanh nghiệp hiện có, đã thường xuyên liên hệ với các bên cung cấp phần mềm Kế toán (MISI, FAST…) để được cung cấp các phần mềm có tích hợp công nghệ AI.

Việc sử dụng các phần mềm có tích hợp công nghệ AI, tích hợp nội dung kế toán điện tử, kê khai thuế điện tử và xử lý dữ liệu kế toán trên nền tảng số sẽ giúp người học nâng cao kỹ năng thực hành, đáp ứng yêu cầu của môi trường làm việc hiện đại.

Thứ tư, nâng cao năng lực đội ngũ giảng viên đào tạo nghề kế toán.

Hiểu rõ chất lượng đào tạo phụ thuộc lớn vào trình độ chuyên môn và khả năng cập nhật thực tiễn của đội ngũ giảng viên. Đội ngũ giảng viên nghề Kế toán Doanh nghiệp luôn chú trọng bồi dưỡng, tập huấn giảng viên về các quy định mới của chế độ kế toán, chính sách thuế và ứng dụng công nghệ số trong giảng dạy; giảng viên luôn đồng hành tham gia các chuyến thực tập tại doanh nghiệp với học sinh và trực tiếp tham gia vào hoạt động thực tập của học sinh tại doanh nghiệp, tích cực nghiên cứu khoa học và trao đổi chuyên môn nhằm nâng cao năng lực giảng dạy theo hướng gắn lý thuyết với thực tiễn.

Thứ năm, đổi mới phương pháp kiểm tra, đánh giá theo năng lực người học.

Hoạt động đánh giá cần chuyển từ kiểm tra kiến thức lý thuyết sang đánh giá năng lực thực hành nghề nghiệp. Việc sử dụng các hình thức đánh giá thông qua bài tập tình huống, dự án học tập, mô phỏng nghiệp vụ kế toán – thuế và đánh giá kết quả thực tập tại doanh nghiệp sẽ phản ánh sát hơn năng lực thực tế của người học, đồng thời góp phần nâng cao chất lượng đầu ra của chương trình đào tạo.

Tinh gọn bộ máy và những thay đổi của chính sách kế toán, thuế từ năm 2026 đặt ra yêu cầu đổi mới mạnh mẽ đối với đào tạo nghề Kế toán doanh nghiệp. Thực tiễn tại Trường Cao đẳng nghề Yên Bái cho thấy, việc gắn đào tạo với thực hành tại doanh nghiệp, chú trọng thực hành là hướng đi phù hợp. Trong thời gian tới, Nhà trường cần tiếp tục đổi mới chương trình, phương pháp giảng dạy và tăng cường đầu tư cho công nghệ nhằm nâng cao chất lượng đào tạo, đáp ứng yêu cầu của thị trường lao động.

ThS. Trần Thị Thu Hương

Khoa Sư phạm và Kinh tế - Trường Cao đẳng nghề Yên Bái