TCDN - Cục Hải quan vừa tổ chức Hội nghị tập huấn triển khai Nghị định số 153/2026/NĐ-CP với mục tiêu nâng cao năng lực thực thi cho đội ngũ công chức hải quan, kịp thời tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc trong quá trình áp dụng, góp phần tăng cường hiệu lực quản lý và tạo thuận lợi cho hoạt động xuất nhập khẩu.

Tất cả cửa khẩu đường bộ được xác định rõ phạm vi địa bàn hoạt động hải quan

Theo Cục Hải quan, việc ban hành Nghị định số 153/2026/NĐ-CP nhằm cụ thể hóa các quy định của Luật Hải quan năm 2014 về phạm vi địa bàn hoạt động hải quan và trách nhiệm phối hợp của các cơ quan trong công tác phòng, chống buôn lậu, vận chuyển trái phép hàng hóa qua biên giới. Đồng thời, Nghị định thể chế hóa các chủ trương của Đảng tại Nghị quyết số 18-NQ/TW, bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ của hệ thống pháp luật trong bối cảnh nhiều văn bản liên quan đã được sửa đổi, bổ sung hoặc ban hành mới, như các quy định về sắp xếp đơn vị hành chính cấp tỉnh, quản lý cửa khẩu biên giới đất liền, khu công nghệ số tập trung, trung tâm tài chính quốc tế, khu công nghệ cao và các địa điểm kiểm tra, giám sát hải quan.

Bên cạnh yêu cầu hoàn thiện khung pháp lý, quá trình tổng kết thực tiễn thi hành Nghị định số 01/2015/NĐ-CP và Nghị định số 12/2018/NĐ-CP cũng cho thấy, mặc dù các quy định hiện hành đã góp phần tạo thuận lợi cho hoạt động xuất nhập khẩu, nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước về hải quan và công tác phối hợp phòng, chống buôn lậu, song vẫn phát sinh một số khó khăn, vướng mắc trong quá trình tổ chức thực hiện. Vì vậy, việc ban hành Nghị định số 153/2026/NĐ-CP được đánh giá là cần thiết nhằm kịp thời tháo gỡ các bất cập, đồng thời tiếp tục tạo thuận lợi cho hoạt động thương mại và nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước.

Một trong những nội dung đáng chú ý của Nghị định số 153/2026/NĐ-CP là sửa đổi, bổ sung quy định về phạm vi địa bàn hoạt động hải quan tại khu vực cửa khẩu đường bộ và cửa khẩu biên giới đường thủy nội địa. Theo đó, tất cả các cửa khẩu đường bộ được xác định rõ ràng ranh giới và phạm vi địa bàn hoạt động hải quan bằng các tiêu chí cụ thể như mốc giới hoặc tọa độ, chiều sâu, chiều dài, vị trí tiếp giáp..., gắn với tên gọi địa giới hành chính của các tỉnh, xã sau sắp xếp. Các thông tin này được quy định chi tiết tại Phụ lục kèm theo Nghị định, bảo đảm phù hợp với Điều 7 Luật Hải quan năm 2014, đáp ứng yêu cầu thực tiễn trong công tác kiểm tra, giám sát, kiểm soát hải quan và tạo thuận lợi cho hoạt động xuất nhập khẩu.

Cùng với đó, Nghị định bổ sung các khái niệm "lối thông quan", "đường chuyên dụng vận chuyển hàng hóa" và "cửa khẩu đường sắt" nhằm thống nhất với quy định về quản lý cửa khẩu biên giới đất liền, đồng thời phản ánh đầy đủ thực tiễn hoạt động xuất nhập khẩu tại các khu vực cửa khẩu.

Để tập trung nguồn lực quản lý hiệu quả hơn, Nghị định cũng thu hẹp phạm vi địa bàn hoạt động hải quan, đưa ra khỏi phạm vi quản lý 20 cửa khẩu phụ không phát sinh hoạt động xuất khẩu, nhập khẩu. Việc điều chỉnh này phù hợp với quy định của Luật Hải quan về địa bàn hoạt động hải quan chỉ bao gồm khu vực cửa khẩu có hoạt động xuất khẩu, nhập khẩu, xuất cảnh, nhập cảnh, quá cảnh; qua đó giúp cơ quan hải quan ưu tiên bố trí nhân lực, cơ sở vật chất tại các cửa khẩu có lưu lượng hàng hóa lớn, góp phần tạo thuận lợi cho hoạt động thương mại quốc tế và nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước.

Bên cạnh đó, Nghị định bổ sung quy định về việc xác định địa bàn hoạt động hải quan đối với các cửa khẩu, lối thông quan, đường chuyên dụng vận chuyển hàng hóa, lối mở biên giới hoặc địa điểm khác chưa được quy định trong Nghị định. Theo đó, khi các địa điểm này được cơ quan có thẩm quyền quyết định mở, nâng cấp hoặc công bố cho phép hoạt động xuất khẩu, nhập khẩu, đồng thời đáp ứng đầy đủ điều kiện về lực lượng kiểm tra, kiểm soát chuyên ngành và hạ tầng kỹ thuật phục vụ quản lý nhà nước, thì địa bàn hoạt động hải quan sẽ được xác định theo phạm vi khu vực cửa khẩu do Chính phủ hoặc UBND cấp tỉnh quyết định. Quy định mới nhằm bảo đảm không để trống lĩnh vực quản lý nhà nước về hải quan, đồng thời tạo hành lang pháp lý thuận lợi cho phát triển thương mại biên giới theo quy định của pháp luật.

Mở rộng phạm vi địa điểm hải quan thực hiện thủ tục, giám sát hàng hóa

Nghị định số 153/2026/NĐ-CP cũng sửa đổi, bổ sung quy định về phạm vi địa bàn hoạt động hải quan tại các khu vực ngoài cửa khẩu nhằm phù hợp với Luật Hải quan năm 2014 và các quy định pháp luật liên quan như Luật Công nghệ cao, Luật Công nghiệp công nghệ số. Theo đó, Nghị định mở rộng phạm vi các địa điểm cơ quan hải quan thực hiện thủ tục hải quan, giám sát, kiểm soát hoặc kiểm tra thực tế hàng hóa.

Cụ thể, địa bàn hoạt động hải quan được bổ sung đối với trụ sở, kho hàng và cơ sở sản xuất của doanh nghiệp sản xuất, kinh doanh hàng hóa chịu sự giám sát, kiểm soát hải quan tại các khu công nghệ cao, khu công nghệ số tập trung, khu kinh tế và Trung tâm tài chính quốc tế; cơ sở sản xuất của doanh nghiệp chế xuất; trụ sở, kho hàng, cơ sở sản xuất của tổ chức, cá nhân nhập khẩu hàng hóa để gia công, sản xuất xuất khẩu; kho hàng không kéo dài; cơ sở gia công hàng hóa xuất khẩu; địa điểm tập kết, kiểm tra, giám sát hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu theo quy định của pháp luật.

Đồng thời, Nghị định bổ sung cụm từ "hoặc khi tiến hành kiểm soát hải quan" sau quy định về kiểm tra sau thông quan, qua đó làm rõ căn cứ để cơ quan hải quan thực hiện hoạt động kiểm soát tại các địa điểm thuộc phạm vi quản lý, góp phần tăng cường hiệu quả giám sát, kiểm soát hải quan và đáp ứng yêu cầu quản lý trong bối cảnh phát triển các mô hình kinh tế, công nghệ mới.

Thứ ba, Nghị định hoàn thiện các quy định về phối hợp và trách nhiệm chủ trì trong công tác phòng, chống buôn lậu, vận chuyển trái phép hàng hóa qua biên giới. Trong đó, bổ sung quy định trao đổi, cung cấp thông tin bằng tài liệu, dữ liệu điện tử nhằm thúc đẩy chuyển đổi số trong hoạt động quản lý nhà nước. Nghị định cũng quy định rõ cơ quan Hải quan là lực lượng chủ trì thực hiện nhiệm vụ phòng, chống buôn lậu trong địa bàn hoạt động hải quan theo đúng tinh thần "một việc chỉ giao cho một cơ quan chủ trì và chịu trách nhiệm chính", bảo đảm phù hợp với Luật Hải quan, các điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên và chủ trương sắp xếp tổ chức bộ máy của Đảng.

Tại hội nghị, các đại biểu đã được phổ biến, trao đổi và làm rõ những điểm mới của Nghị định, thống nhất cách hiểu và phương thức triển khai trong toàn Ngành. Đây được kỳ vọng sẽ là cơ sở quan trọng để Nghị định số 153/2026/NĐ-CP sớm đi vào cuộc sống, góp phần nâng cao hiệu quả quản lý hải quan, tạo thuận lợi cho hoạt động xuất nhập khẩu và tăng cường hiệu quả công tác phòng, chống buôn lậu, vận chuyển trái phép hàng hóa qua biên giới.