TCDN - Trước thực tế “rừng văn bản" cũng như các quy định về kế toán khiến hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh bối rối, bà Nguyễn Thị Thu Hà, Phó tổng Thư ký Hội Tư vấn Thuế Việt Nam (VTCA) kiến nghị xây dựng văn bản hợp nhất đầy đủ về chính sách thuế cho hộ kinh doanh và các cẩm nang hướng dẫn theo từng nhóm ngành nghề.

Chia sẻ về thực tế hộ kinh doanh khi chuyển từ thuế khoán sang kê khai, bà Nguyễn Thị Thu Hà cho hay, đa số hộ kinh doanh gặp khó khăn không phải vì họ không muốn tuân thủ thuế. Ngược lại, phần lớn không muốn trốn thuế, né thuế mà muốn tuân thủ pháp luật, trở thành những công dân tốt, có trách nhiệm với xã hội và được nhà nước ghi nhận.

Vấn đề của họ là làm cách nào để thực hiện đúng và yên tâm rằng mình không bị sai trong quá trình thực hiện.

“Rừng văn bản” khiến hộ kinh doanh khó thực hiện

“Nếu nhìn vào hệ thống chính sách hiện nay, chúng tôi sơ bộ thống kê thì chính sách đối với hộ kinh doanh cũng có khoảng 30-35 nghị định, thông tư và các văn bản liên quan. Tất nhiên, không phải toàn bộ những văn bản này đều quy định trực tiếp và đầy đủ từ đầu đến cuối về hoạt động của hộ kinh doanh, nhưng các quy định có tác động đến hộ kinh doanh lại nằm rải rác ở rất nhiều văn bản khác nhau.

Vì vậy, các hộ kinh doanh không biết bắt đầu từ đâu, không biết quy định nào áp dụng đối với mình. Họ rất bối rối, không biết mình phải làm như thế nào, làm như vậy đã kịp thời hay chưa, và liệu sau này cơ quan chức năng, cơ quan quản lý nhà nước kiểm tra, kết luận có sai hay không”, bà Hà chỉ rõ.

Cũng theo bà Hà, ngay cả những người trước đây đã làm kế toán, sau đó về làm chủ hộ kinh doanh, cũng không thực sự tự tin rằng mình đã cập nhật đầy đủ chính sách và thực hiện đúng hay chưa. Hội Tư vấn Thuế Việt Nam vẫn thường xuyên nhận được email, câu hỏi của các hộ kinh doanh về những vấn đề rất cụ thể.

Chẳng hạn, cách tính doanh thu như thế nào, xuất hóa đơn tại thời điểm nào; đối với giao dịch trên sàn thương mại điện tử, nền tảng số thì phần nào được xác định là doanh thu của hộ kinh doanh, phần nào là doanh thu của các bên hợp tác kinh doanh, phần nào thuộc về các bên có liên quan. Đây đều là những vấn đề khó đối với hộ kinh doanh.

Đặc biệt, với những chủ hộ kinh doanh lớn tuổi, việc tiếp cận và áp dụng công nghệ thông tin còn gặp nhiều khó khăn.

Bà Hà bày tỏ, đối với đối tượng thực thi, đối tượng chịu tác động trực tiếp là hộ kinh doanh, hệ thống chính sách hiện nay thực sự giống như một “rừng văn bản”.

Bà Hà dẫn chứng, nếu chỉ nói với hộ kinh doanh rằng quy định này được thực hiện theo Luật Thuế GTGT, quy định kia thực hiện theo pháp luật về thuế TNDN, thì việc tìm và hiểu các quy định đó là rất khó.

Ví dụ, Nghị định 68 quy định cách xác định thuế GTGT, thuế suất thuế GTGT được thực hiện theo pháp luật về thuế GTGT. Nhưng hộ kinh doanh phải tìm ở đâu, trong điều khoản nào, mức thuế suất nào áp dụng cho ngành nghề của mình? Hay quy định về trích khấu hao tài sản cố định thực hiện theo pháp luật về thuế thu nhập doanh nghiệp thì hộ kinh doanh phải tiếp tục tìm kiếm, đối chiếu nhiều văn bản khác nhau.

Những việc này có thể không khó đối với người làm chuyên môn, nhưng với một hộ kinh doanh chỉ có 1-2 lao động thì thực sự rất khó.

Vì vậy, VTCA đề xuất cơ quan quản lý nhà nước nghiên cứu xây dựng các văn bản hợp nhất từ luật, nghị định đến thông tư liên quan trực tiếp đến hộ kinh doanh. Khi có một bộ văn bản hợp nhất, hộ kinh doanh sẽ dễ dàng tra cứu và thực hiện hơn.

Nếu chưa thể xây dựng ngay một bộ văn bản hợp nhất đầy đủ, thì ít nhất cần có một phần hướng dẫn chi tiết, có tính hệ thống để hộ kinh doanh có thể tra cứu và thực hiện một cách chắc chắn.

Hướng dẫn cụ thể, có lộ trình chuyển tiếp

Bên cạnh đó, Phó tổng thư ký VTCA đề nghị việc hỗ trợ hộ kinh doanh cần thiết thực hơn, chẳng hạn xây dựng các cẩm nang hướng dẫn theo từng nhóm ngành nghề.

Đối với ngành thương mại, cần hướng dẫn cách xác định doanh thu, xử lý các khoản hoa hồng, chiết khấu thương mại, những khoản nào được tính vào doanh thu và những khoản nào không.

Đối với ngành du lịch, cần hướng dẫn cách xác định doanh thu; các giao dịch đặt phòng, đặt tour thông qua nền tảng số, khoản hoa hồng chia cho nền tảng được xử lý như thế nào; đặt cọc, tạm ứng và thanh toán được xác định ra sao.

“Có rất nhiều tình huống thực tế khác nhau. Vì vậy, không thể chỉ có một quy định chung áp dụng cho tất cả các hộ kinh doanh mà cần có hướng dẫn theo đặc thù của từng ngành nghề. Nếu cơ quan quản lý nhà nước đã hỗ trợ thì nên hỗ trợ đến tận cùng, để hộ kinh doanh hiểu rằng với ngành nghề của mình, chỉ cần thực hiện theo đúng cẩm nang, đúng hướng dẫn là có thể đáp ứng yêu cầu”, bà Nguyễn Thu Hà đề nghị.

Hội Tư vấn Thuế Việt Nam cũng kiến nghị nghị cần có một giai đoạn chuyển tiếp mềm, trong giai đoạn đầu chuyển đổi không nên xử phạt ngay đối với những sai sót của hộ kinh doanh.

Nếu hộ kinh doanh có sai sót thì vẫn phải truy thu, tính đúng số thuế có trách nhiệm thực hiện theo chính sách của Nhà nước, đồng thời tính tiền chậm nộp theo quy định. Tuy nhiên, trong giai đoạn chuyển tiếp, đề nghị chưa nên áp dụng ngay các chế tài xử phạt hành chính.

Tiền chậm nộp hiện nay là 0,03%/ngày, tính ra hơn 10%/năm. Đây cũng là một khoản không nhỏ đối với hộ kinh doanh. Vì vậy, rất cần có chính sách hỗ trợ và một lộ trình chuyển tiếp phù hợp.

Theo bà Hà, quá trình chuyển đổi cần có lộ trình phù hợp, có thời gian để hộ kinh doanh làm quen và có sự hỗ trợ đầy đủ về hướng dẫn, công nghệ cũng như giải đáp chính sách. Khi đó, quá trình chuyển đổi từ thuế khoán sang kê khai sẽ giảm được tâm lý lo lắng, sợ sai của hộ kinh doanh và tạo điều kiện để họ thực hiện nghĩa vụ thuế một cách chủ động, minh bạch hơn.