TCDN - Sự gắn kết giữa du lịch cộng đồng và các nghề truyền thống đang mở ra một hướng phát triển sinh kế bền vững cho đồng bào tại các xã A Lưới (Tp. Huế). Nhiều mô hình HTX đã khẳng định vai trò quan trọng khi trở thành “cầu nối” giúp người dân vừa bảo tồn bản sắc văn hóa, vừa nâng cao thu nhập.

Phát huy thế mạnh văn hóa – nền tảng cho sinh kế bền vững

Xã A Lưới thuộc vùng miền núi biên giới của Tp. Huế, nơi gần 77% dân số là người Pa Cô, Tà Ôi, Cơ Tu, Pa Hy… Với mục tiêu giúp người dân thoát nghèo và không tái nghèo, địa phương định hướng khai thác các giá trị văn hóa – truyền thống, kết hợp với phát triển du lịch cộng đồng để nâng cao đời sống vật chất và tinh thần cho người dân.

Một trong những mô hình tiêu biểu là làng du lịch cộng đồng A Nôr ở xã A Lưới 1 – sản phẩm OCOP 3 sao, được công nhận là điểm du lịch cấp tỉnh và từng nằm trong top 3 làng du lịch cộng đồng tiêu biểu của Việt Nam.

Khi du khách đến làng du lịch cộng đồng A Nôr tham quan thì việc quảng bá, giới thiệu và tiêu thụ các sản phẩm truyền thống do chính tay người dân sản xuất như nếp than, gạo ra dư, thịt bò, mật ong rừng và các sản phẩm thủ công truyền thống của đồng bào dân tộc Pa Cô, Tà Ôi cũng trở nên dễ dàng hơn. Đây là một trong những lợi thế do mô hình du lịch cộng đồng kết hợp nghề truyền thống mang lại được địa phương khai thác hiệu quả.

Nơi đây đang triển khai mô hình du lịch dựa vào cộng đồng trên nền tảng bảo tồn, phát huy bản sắc văn hóa đồng bào các dân tộc thiểu số và bảo vệ môi trường bền vững. Để phục vụ du khách đến tham quan, lưu trú, người dân ở xã A Lưới 1 đã đầu tư xây dựng các homestay tại làng du lịch cộng đồng A Nôr.

Trong việc phát triển làng du lịch cộng đồng A Nôr phải kể đến vai trò quan trọng của Hợp tác xã (HTX) du lịch sinh thái A Nôr. HTX hiện có 90 thành viên, trong đó đa số là đồng bào dân tộc Pa Cô. Lúc chưa làm du lịch cộng đồng, bà con chủ yếu là làm nông, từ khi có làng du lịch thì bà con vừa làm nông, vừa làm du lịch. Làm nông, bà con chủ yếu phục vụ cho chính gia đình, khi tham gia làm du lịch thì mỗi thành viên HTX có thu nhập thêm khoảng 4-5 triệu/tháng, những tháng cao điểm thì nhiều hơn.

Với cách làm bài bản, HTX đã góp phần giúp cho làng du lịch cộng đồng A Nôr ngày càng khởi sắc, lượng khách đã tăng dần, đều cho đến nay. Các thành viên HTX đã cải tạo nhà sàn, cải tạo sân vườn để đón khách. Họ cũng được tập huấn kỹ thuật, hướng dẫn kinh doanh du lịch. 

Hiệu quả kinh tế của HTX du lịch sinh thái A Nôr đã được thấy rõ khi các thành viên cải tạo nhà cửa để chuyển sang kinh doanh du lịch homestay, farmstay, tham gia dịch vụ phụ trợ như ăn uống, nuôi trồng để cung cấp thực phẩm sạch cho du khách cũng phát triển. Nhờ đó, đời sống của các thành viên được nâng lên nhờ các hoạt động giao thương, du lịch.

Ông Hoàng Thanh Duy, Giám đốc HTX, cho biết hiện nay số lượng lao động tại khu du lịch cộng đồng Anôr tương đối đủ người phục vụ, tuy nhiên nếu bà con đồng bào dân tộc nào muốn vào thì HTX sẵn sàng đón nhận.

Du lịch gắn với nghề truyền thống – “đòn bẩy” kinh tế mới

Không chỉ dừng lại ở A Nôr, A Lưới còn triển khai nhiều mô hình du lịch cộng đồng kết hợp nghề truyền thống tại các địa phương khác:

Cụ thể, A Lưới cũng đã tổ chức mô hình du lịch cộng đồng trải nghiệm tìm hiểu nghề dệt zèng của dân tộc Tà Ôi tại thôn Pa Ris Ka Vin, xã A Lưới 4, góp phần kết nối nguồn khách du lịch tìm hiểu và tiêu thụ những sản phẩm truyền thống của bà con địa phương.

Hoặc như khi đến làng du lịch cộng đồng tại thôn A Ka 1, xã A Lưới 4, du khách tỏ ra thích thú và không khỏi ngạc nhiên trước vẻ đẹp hoang sơ, kỳ vĩ của núi rừng nơi đây. Sau khi đạp xe tham quan bản làng và tìm hiểu về nghề đan lát, dệt zèng (nghề dệt vải thổ cẩm của đồng bào dân tộc thiểu số ở miền núi A Lưới), khai thác rượu đoác của đồng bào dân tộc Pa Cô, du khách được tham gia giao lưu cộng đồng, các trò chơi dân gian và thưởng thức ẩm thực truyền thống do chính người dân ở thôn A Ka 1 làm nên.

Thông qua mô hình du lịch cộng đồng, có nhiều người dân là đồng bào dân tộc thiểu số ở A Lưới đã được giải quyết công ăn việc làm, có thu nhập ổn định. Và quan trọng hơn là đã làm thay đổi nhận thức đồng bào dân tộc thiểu số trong việc phát huy giá trị về văn hóa, môi trường cộng đồng địa phương và mang đến du khách sản phẩm du lịch riêng…

Hơn thế nữa, A Lưới rất quyết tâm trong việc bảo tồn, phát huy các yếu tố làng nghề truyền thống của đồng bào dân tộc thiểu số. Trong đó, có làng nghề dệt thổ cẩm truyền thống được chú trọng đầu tư để phát triển thành sản phẩm đặc thù, gắn với phát triển du lịch ở địa phương, cải thiện thu nhập cho người dân.

A Lưới cũng đã triển khai thực hiện việc kết nối du lịch đến các làng nghề. Hiện nay, trên địa bàn huyện có 6 HTX cùng nhiều cơ sở dệt zèng hoạt động thường xuyên với sự tham gia của hàng trăm phụ nữ Tà Ôi.

Sự ra đời của các HTX này đã giúp cho công việc sản xuất zèng của người dân đi vào bài bản, chuyên nghiệp. Nhờ đó góp phần cho việc kết hợp giữa du lịch cộng đồng với tham quan các làng nghề truyền thống có nhiều khởi sắc trong mấy năm gần đây.

A Lưới cũng đẩy mạnh quảng bá sản phẩm của các làng nghề trên các nền tảng số và tại các hội chợ, triển lãm. Việc này vừa giúp đầu ra sản phẩm được tốt hơn, cải thiện thu nhập cho người dân và đồng thời thu hút khách du lịch đến tham quan tại các làng nghề nhiều hơn. 

Trong thời gian qua, Liên minh HTX Việt Nam và Liên minh HTX TP.Huế đã liên tục hỗ trợ các HTX tại A Lưới trong việc kết hợp nghề truyền thống với phát triển du lịch. Định hướng này được xem là xu thế mới, giúp khai thác hiệu quả tiềm năng bản địa và nâng cao đời sống người dân.

Các HTX được tư vấn hình thành mô hình kinh doanh, kết nối doanh nghiệp lữ hành, phát triển các sản phẩm du lịch gắn với bản sắc văn hóa dân tộc. Đây chính là nền tảng để A Lưới tiếp tục phát triển du lịch cộng đồng theo hướng bền vững, đồng thời bảo tồn những giá trị truyền thống quý báu của đồng bào thiểu số.