TCDN - Chuyển đổi mô hình tăng trưởng theo hướng dựa nhiều hơn vào công nghệ, đổi mới sáng tạo và nâng cao năng suất được xem là điều kiện tiên quyết để Việt Nam duy trì tốc độ tăng trưởng cao và bền vững trong giai đoạn tới.

Với chủ đề “Đánh giá kinh tế Việt Nam thường niên 2025 - Thúc đẩy phát triển kinh tế số trong kỷ nguyên mới”, ấn phẩm thường niên không chỉ cung cấp một bức tranh toàn diện về diễn biến kinh tế vĩ mô trong năm 2025, tập trung phân tích sâu vai trò, thực trạng và những điểm nghẽn của kinh tế số trong tiến trình phát triển của Việt Nam. Trên cơ sở đó, báo cáo làm rõ các động lực tăng trưởng mới, đồng thời chỉ ra những thách thức mang tính cấu trúc đang đặt ra đối với nền kinh tế trong bối cảnh chuyển đổi số và tái cấu trúc kinh tế toàn cầu.

Đặc biệt, ấn phẩm nhấn mạnh yêu cầu chuyển đổi mô hình tăng trưởng theo hướng dựa nhiều hơn vào công nghệ, đổi mới sáng tạo và nâng cao năng suất, coi đây là điều kiện tiên quyết để Việt Nam duy trì tốc độ tăng trưởng cao và bền vững trong giai đoạn tới. 

Phát biểu tại hội thảo, TS. Nguyễn Đức Hiển, Phó Trưởng Ban Chính sách, chiến lược Trung ương cho rằng, trong bối cảnh quốc tế biến động khó lường, quốc gia nào tận dụng tốt cơ hội và khai thác hiệu quả điều kiện phát triển kinh tế số sẽ có thêm không gian phát triển để giảm tác động tiêu cực từ môi trường địa kinh tế, địa chính trị bất lợi.

"Để đạt mục tiêu tăng trưởng trên 10% trong giai đoạn 2026 - 2030, lĩnh vực chế biến, chế tạo và sản xuất có vai trò rất quan trọng. Vì vậy, chính sách phát triển kinh tế số cần đi vào những điểm nghẽn căn cốt như thể chế cho phát triển kinh tế dữ liệu, tăng tỷ lệ chi cho khoa học công nghệ, nhân lực số, liên kết giữa FDI công nghệ cao với doanh nghiệp trong nước, số hóa các ngành truyền thống, nhất là nông nghiệp, logistics, tài chính và sản xuất công nghiệp" - TS. Nguyễn Đức Hiển nhận định.

Theo các chuyên gia, kinh tế Việt Nam đang ở một ngưỡng chuyển đổi quan trọng, khi các động lực tăng trưởng cũ dần suy yếu, trong khi các động lực mới chưa phát huy đầy đủ vai trò. Vì thế, phát triển kinh tế số trong kỷ nguyên mới không chỉ là câu chuyện ứng dụng công nghệ hay mở rộng quy mô các ngành số, mà thực chất là vấn đề tái cấu trúc mô hình tăng trưởng. Tuy nhiên, thực tiễn cho thấy kinh tế số của Việt Nam hiện phát triển nhanh về quy mô nhưng chưa mạnh về chất lượng. Giá trị gia tăng còn thấp, năng lực công nghệ lõi còn hạn chế và hiệu ứng lan tỏa sang các khu vực kinh tế khác chưa rõ nét.

GS.TS. Phạm Hồng Chương, Chủ tịch Hội đồng Giáo sư ngành Kinh tế, nguyên Giám đốc Đại học Kinh tế Quốc dân nhấn mạnh, kinh tế số là “đầu tàu” của đổi mới công nghệ và đổi mới sáng tạo. Vì vậy, mục tiêu quan trọng của nghiên cứu không chỉ là xác định kinh tế số chiếm bao nhiêu phần trăm GDP, mà là nhìn thấy được sự liên kết, lan tỏa giữa các ngành kinh tế số lõi với những ngành khác, từ đó tạo ra động lực mới cho tăng trưởng kinh tế Việt Nam.

Chia sẻ thêm về nội dung ấn phẩm, GS.TS. Tô Trung Thành, Trưởng phòng Quản lý khoa học, giảng viên cao cấp Đại học Kinh tế Quốc dân nhận định, năm 2025, khu vực kinh tế thực của Việt Nam ghi nhận sự phục hồi mạnh mẽ với tốc độ tăng trưởng GDP đạt 8,02%, vượt mục tiêu đề ra và thuộc nhóm cao nhất thế giới trong bối cảnh kinh tế toàn cầu còn nhiều bất ổn. Quy mô nền kinh tế đạt khoảng 514 tỷ USD, đưa Việt Nam lên vị trí thứ 33 toàn cầu, trong khi GDP bình quân đầu người đạt khoảng 5.026 USD, tiếp tục thu hẹp khoảng cách với một số quốc gia trong khu vực. Động lực tăng trưởng được củng cố qua các quý, với xu hướng tăng dần, phản ánh sự phục hồi đồng đều của các khu vực kinh tế, đặc biệt là công nghiệp – xây dựng và dịch vụ.

Theo GS.TS. Tô Trung Thành, mặc dù tăng trưởng cao, chất lượng tăng trưởng vẫn bộc lộ những hạn chế mang tính cấu trúc. Mô hình tăng trưởng tiếp tục phụ thuộc lớn vào tín dụng ngân hàng, với tăng trưởng tín dụng năm 2025 lên tới 19,01%, cao nhất trong nhiều năm, tỷ trọng của kênh tín dụng chiếm trên 50% tổng vốn huy động của toàn nền kinh tế. Sự phụ thuộc này phản ánh sự thiếu phát triển của thị trường vốn, đồng thời làm gia tăng rủi ro hệ thống tài chính. Các rủi ro chính bao gồm mất cân đối kỳ hạn giữa huy động và cho vay, gia tăng nợ xấu tiềm ẩn và áp lực lạm phát, tỷ giá cũng như giá tài sản. Điều này cho thấy mô hình tăng trưởng hiện tại vẫn dựa nhiều vào mở rộng quy mô vốn hơn là nâng cao hiệu quả.