TCDN - Thỏa thuận khung giữa Mỹ và Iran đề xuất thành lập quỹ đầu tư tư nhân trị giá 300 tỷ USD nhằm thúc đẩy đầu tư vào Iran, trong đó hơn một nửa số vốn dự kiến đã nhận được cam kết tham gia từ các nhà đầu tư quốc tế.

Quỹ mang tên Quỹ Tái thiết và Phát triển sẽ không sử dụng tiền ngân sách hay các khoản viện trợ của chính phủ, mà được hình thành từ nguồn vốn của các doanh nghiệp và tổ chức tài chính đến từ Mỹ, các quốc gia Arab Vùng Vịnh, châu Á, Nam Mỹ và châu Phi. Nguồn vốn dự kiến được đầu tư vào các lĩnh vực năng lượng, hậu cần, sản xuất và vận tải...

Một nguồn tin trực tiếp nắm rõ thỏa thuận tiết lộ với hãng tin Reuters rằng quỹ này được thiết kế nhằm thúc đẩy dòng vốn đầu tư vào Iran, đồng thời tạo động lực kinh tế để Washington và Tehran hoàn tất thỏa thuận chấm dứt xung đột.

Theo nguồn tin này, toàn bộ 300 tỷ USD sẽ đến từ khu vực tư nhân, không bao gồm ngân sách chính phủ hoặc các khoản viện trợ. Hơn 150 tỷ USD đã được cam kết, song chưa được giải ngân.

Mỹ và Iran ngày 14/6 thông báo đã đạt được khuôn khổ nhằm chấm dứt cuộc xung đột bắt đầu sau khi lực lượng Mỹ và Israel tấn công Iran ngày 28/2. Thỏa thuận cũng đề cập việc dỡ bỏ phong tỏa của Mỹ đối với Iran và mở lại eo biển Hormuz, tuyến vận chuyển dầu khí quan trọng của thế giới.

Một nguồn tin cấp cao Iran cho biết Tehran ban đầu yêu cầu Mỹ bồi thường 400 tỷ USD thiệt hại chiến tranh, nhưng Washington không chấp thuận. Sau đó, ý tưởng thành lập quỹ đầu tư quốc tế sau đó được đưa ra như một giải pháp thay thế. 

Theo kế hoạch, các quốc gia trong khu vực có thể hỗ trợ bằng cách bảo đảm các khoản vay, mở hạn mức tín dụng hoặc trực tiếp tài trợ việc khôi phục các nhà máy thép, nhà máy lọc dầu, sân bay và cơ sở hạ tầng bị hư hại.

Quỹ đầu tư này được tách biệt với các cuộc đàm phán về dỡ bỏ lệnh trừng phạt của Mỹ và giải phóng tài sản của Iran đang bị phong tỏa ở nước ngoài. Quỹ chỉ được thành lập và đi vào hoạt động sau khi hai bên ký thỏa thuận cuối cùng. Bản ghi nhớ dự kiến được ký ngày 19/6 sẽ đặt ra khuôn khổ đàm phán trong 60 ngày. Trong thời gian này, các bên sẽ xác định quy mô, kế hoạch và danh mục dự án.

Phó Tổng thống Mỹ J.D. Vance trước đó cũng đề cập khả năng Iran được tiếp cận một quỹ tái thiết trị giá 300 tỷ USD với sự hỗ trợ của các quốc gia Vùng Vịnh nếu Iran thực hiện đầy đủ các cam kết với Mỹ, bao gồm từ bỏ tham vọng sở hữu vũ khí hạt nhân, xử lý lượng vật liệu hạt nhân đã làm giàu và chấp nhận cơ chế giám sát nghiêm ngặt.

Cơ chế quản lý quỹ và danh sách đầy đủ các doanh nghiệp tham gia hiện chưa được công bố. Các nhà đàm phán Mỹ và Iran vẫn phải tiếp tục thảo luận về chương trình hạt nhân, lệnh trừng phạt và an ninh khu vực trước khi đạt được thỏa thuận cuối cùng.