TCDN - Thủ tướng Lê Minh Hưng cho hay, nhiều vấn đề liên quan đến tài chính đất đai như giá đất, điều tiết phần chênh lệch địa tô, cơ chế tài chính không để đất bỏ hoang… không thể quy định cụ thể hết trong Luật Đất đai, Luật Nhà ở hay Luật Kinh doanh bất động sản mà phải được xử lý trong các luật về thuế.

Tài chính đất đai phải đồng bộ với đầu tư, ngân sách, thuế

Thảo luận tại tổ về các định hướng sửa đổi Luật Đất đai, Luật Nhà ở và Luật Kinh doanh bất động sản chiều 18/8, Thủ tướng Lê Minh Hưng cho hay Nghị quyết 21 đặt ra những định hướng lớn, không chỉ giới hạn ở việc sửa ba luật về đất đai, nhà ở và kinh doanh bất động sản.

Vì vậy, những luật có tác động hoặc liên quan trực tiếp đến các định hướng này cũng phải được rà soát, sửa đổi đồng bộ. Dẫn ví dụ, Thủ tướng cho biết Quốc hội đã thảo luận về Luật Đầu tư công, Luật Ngân sách nhà nước; tới đây Chính phủ cũng đang xây dựng định hướng chính sách để sửa các luật về thuế.

Theo Thủ tướng, nhiều vấn đề liên quan đến tài chính đất đai không thể quy định cụ thể hết trong Luật Đất đai, Luật Nhà ở hay Luật Kinh doanh bất động sản mà phải được xử lý trong các luật về thuế.

Các vấn đề như giá đất, điều tiết phần chênh lệch địa tô, hay cơ chế tài chính để khuyến khích đưa đất vào sản xuất, sử dụng, không để đất bỏ hoang đều cần được nghiên cứu bổ sung trong quá trình sửa đổi các luật thuế.

Thủ tướng cho biết ở giai đoạn hiện nay, Chính phủ trình Quốc hội các định hướng chính sách lớn. Trên cơ sở ý kiến của đại biểu Quốc hội, các cơ quan sẽ tiếp tục hoàn thiện để tại kỳ họp tới có thể trình dự thảo chi tiết hơn.

Để bảo đảm tính đồng bộ, Bộ Tư pháp đã được giao tổng rà soát hệ thống pháp luật. Trước mắt, ưu tiên cao nhất là sửa đổi những luật trực tiếp liên quan đến việc triển khai các định hướng lớn.

Về sửa đổi Luật Đất đai, Thủ tướng Lê Minh Hưng đề cập tiếp tục hoàn thiện cơ chế giao đất, cho thuê đất và chuyển mục đích sử dụng đất.

“Tinh thần chung là phải bảo đảm công khai, minh bạch, có cạnh tranh, lựa chọn được nhà đầu tư đủ năng lực và có kế hoạch sử dụng đất hiệu quả”, Thủ tướng nêu rõ.

Tuy nhiên, pháp luật phải quy định rất rõ trường hợp nào thực hiện đấu giá quyền sử dụng đất, trường hợp nào đấu thầu dự án có sử dụng đất và trường hợp nào được giao trực tiếp cho nhà đầu tư.

Cùng với đó là quy định rõ phương thức tính và nộp tiền sử dụng đất, tiền thuê đất. Theo Thủ tướng, có những dự án quy mô lớn, nhà đầu tư cần biết rõ sẽ nộp tiền một lần hay hằng năm để tính toán chi phí và phương án tài chính.

Nếu cơ chế không công khai, minh bạch, nhà đầu tư sẽ khó xác định được hiệu quả dự án. Vì vậy, cần có quy định rõ ràng để vừa bảo đảm lợi ích của Nhà nước, vừa tạo điều kiện cho doanh nghiệp chủ động tính toán phương án đầu tư.

Kiểm soát giá đất, chi phí thủ tục để kéo giảm giá nhà

Thủ tướng cho rằng một trong những vấn đề lớn nhất hiện nay là giá đất, đồng thời đặt vấn đề phải trả lời rõ vì sao giá nhà cao.

Theo Thủ tướng, nếu giá đất được xác định ở mức quá cao thì đây sẽ trở thành chi phí đầu vào của các dự án và của nền kinh tế. Khi đó, chi phí đất đai sẽ được chuyển vào giá thành sản phẩm.

Bên cạnh đó còn có chi phí vốn vay, trong khi thủ tục giao đất, triển khai dự án kéo dài. Tất cả các yếu tố này cộng dồn sẽ đẩy giá sản phẩm cuối cùng, trong đó có giá nhà, lên cao.

“Nhà nước thu bao nhiêu từ đất thì cuối cùng phần chi phí đó cũng sẽ được chuyển vào giá bán, cùng với tất cả các chi phí khác đi kèm. Do đó, vấn đề này phải được giải quyết một cách đồng bộ”, Thủ tướng nói.

Thủ tướng nêu rõ, Nhà nước phải quyết định giá đất trên cơ sở dữ liệu, bằng phương pháp khoa học, công khai, minh bạch; đồng thời kết nối, liên thông dữ liệu đất đai với các dữ liệu chuyên ngành. Nhà nước phải phát huy vai trò quản lý, điều tiết đối với đất đai thì mới có thể kiểm soát được các chi phí đầu vào.

“Chỉ với các biện pháp tổng thể như vậy chúng ta mới có thể kiểm soát được chi phí đầu vào, qua đó kiểm soát giá nhà, giá đất và giá sản phẩm đầu ra. Tất cả những chi phí đó phải được tính toán rõ ràng và có những biện pháp cụ thể trong luật hoặc trong các văn bản hướng dẫn thi hành luật để giảm thiểu chi phí. Đây là vấn đề rất quan trọng, quyết định việc chúng ta có thể trả lời được câu hỏi thị trường nhà ở, thị trường bất động sản có phát triển minh bạch, bền vững hay không. Khi đã nhận diện được những vấn đề đó thì phải cụ thể hóa bằng các quy định trong luật”, Thủ tướng cho biết.

Đối với cơ chế thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ và tái định cư, Thủ tướng nhấn mạnh đây là nhóm chính sách rất quan trọng, liên quan trực tiếp đến quyền và lợi ích của người dân, doanh nghiệp.

Một trong những tư duy quan trọng trong Nghị quyết 21 là chuyển từ tư duy chỉ bồi thường tài sản bị thu hồi sang tư duy “tái thiết cuộc sống” cho người dân khi nhà nước thu hồi đất.

Theo đó, chính sách phải hướng tới bảo đảm điều kiện sống của người dân sau khi thu hồi đất tốt hơn trước. Tư duy này cần được cụ thể hóa thành các cơ chế, chính sách phù hợp trong dự thảo luật.

Cùng với đó, cần tiếp tục đẩy mạnh cải cách hành chính, phân cấp, phân quyền, rút ngắn quy trình, thủ tục.

Thủ tướng lưu ý, nếu mỗi lần giao đất, triển khai dự án phải mất hàng năm thực hiện thủ tục, chưa kể các vấn đề phát sinh khác, thì toàn bộ những chi phí này cuối cùng đều sẽ dồn vào dự án đầu tư. Vì vậy, các quy định phải bảo đảm công khai, minh bạch và thật cụ thể.