TCDN - Tổng giá trị xuất khẩu tôm của Việt Nam sang Trung Quốc và Hồng Kông năm 2025 tăng hơn 50%, đạt khoảng 1,3 tỷ USD. Trong đó, tôm hùm xanh trở thành động lực tăng trưởng chính, tiếp tục duy trì đà tích cực ngay tháng đầu năm 2026 với giá trị vượt 100 triệu USD.

Theo Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP), nhu cầu nhập khẩu tôm hùm của Trung Quốc năm 2025 đạt gần 70.000 tấn, tăng mạnh so với năm 2024, phản ánh sự phục hồi rõ nét của phân khúc thủy sản cao cấp tại thị trường này.

Trong bối cảnh đó, Việt Nam vươn lên chiếm khoảng 34,5% thị phần, vượt Canada – quốc gia từng dẫn đầu nhưng hiện giảm xuống còn khoảng 22%. Các nguồn cung khác như Mỹ và Australia cũng gia tăng hiện diện, cho thấy xu hướng đa dạng hóa nguồn nhập khẩu của Trung Quốc ngày càng rõ rệt.

Một trong những yếu tố thúc đẩy sự dịch chuyển thị phần là chính sách thuế. Việc Trung Quốc áp thuế bổ sung đối với nhiều mặt hàng thủy sản Canada trong năm 2025 khiến nguồn cung từ quốc gia này kém cạnh tranh hơn.

Trong khi đó, tôm hùm xanh Việt Nam nổi lên nhờ khả năng cung cấp sản phẩm sống, chất lượng ổn định và thời gian vận chuyển ngắn nhờ lợi thế địa lý. Sự linh hoạt trong logistics, đặc biệt với hàng sống, giúp doanh nghiệp Việt tận dụng nhanh cơ hội mở rộng thị phần.

Bên cạnh yếu tố chính sách, sự thay đổi trong xu hướng tiêu dùng cũng đóng vai trò quan trọng. Thị trường Trung Quốc ghi nhận sự phân hóa rõ rệt: nhóm khách hàng tiết kiệm ưu tiên sản phẩm giá thấp, song phân khúc cao cấp vẫn duy trì nhu cầu ổn định. Sự phát triển của thương mại điện tử, hệ thống bán lẻ hiện đại và chuỗi nhà hàng cao cấp tiếp tục thúc đẩy tiêu thụ các sản phẩm giá trị cao như tôm hùm sống.

Theo số liệu hải quan, tổng giá trị xuất khẩu tôm của Việt Nam sang Trung Quốc và Hồng Kông năm 2025 đạt khoảng 1,3 tỷ USD, tăng hơn 50% so với năm trước. Trong đó, tôm hùm xanh đóng vai trò động lực tăng trưởng chủ lực.

Bước sang tháng đầu năm 2026, xuất khẩu mặt hàng này tiếp tục duy trì đà tích cực, với giá trị vượt 100 triệu USD, cho thấy nhu cầu vẫn đang ở mức cao.

Dù vậy, triển vọng thời gian tới được dự báo sẽ đối mặt với áp lực cạnh tranh lớn hơn. Việc Trung Quốc dự kiến gỡ bỏ thuế bổ sung đối với tôm hùm Canada từ tháng 3/2026 có thể giúp nguồn cung này quay trở lại mạnh mẽ, đặc biệt trong phân khúc nhà hàng cao cấp. Australia cũng đang đẩy mạnh xuất khẩu sau khi hoạt động thương mại được khôi phục hoàn toàn.

Ở trong nước, người nuôi và doanh nghiệp xuất khẩu vẫn phải đối mặt với nhiều thách thức như biến động giá thu mua, cạnh tranh từ các nước trong khu vực và yêu cầu ngày càng khắt khe về chất lượng, truy xuất nguồn gốc, đăng ký cơ sở chế biến từ phía Trung Quốc.

Theo VASEP, để duy trì đà tăng trưởng và giữ vững thị phần, doanh nghiệp cần tập trung ổn định chất lượng sản phẩm, chuẩn hóa quy cách, tối ưu logistics đối với hàng sống và tăng cường kết nối trực tiếp với hệ thống phân phối hiện đại tại Trung Quốc.

Hiệp hội nhận định nhu cầu tiêu dùng phân khúc cao cấp tại Trung Quốc vẫn là động lực quan trọng cho xuất khẩu tôm hùm Việt Nam. Tuy nhiên, năm 2026 sẽ là giai đoạn cạnh tranh quyết liệt hơn, đòi hỏi doanh nghiệp phải duy trì lợi thế về chất lượng, tốc độ giao hàng và khả năng bám sát kênh phân phối để tiếp tục giữ vị trí dẫn đầu.