TCDN - Trong 5 tháng đầu năm, ngành Hải quan vừa tạo thuận lợi cho hoạt động xuất nhập khẩu với tổng kim ngạch hơn 445 tỷ USD, vừa hoàn thành gần 48% dự toán thu ngân sách, đồng thời triển khai đồng bộ các giải pháp ngăn chặn buôn lậu, gian lận thương mại, hàng giả trên các tuyến biên giới.

Thu ngân sách gần 17%

Theo báo cáo của Cục Hải quan, trong tháng 5/2026, hoạt động xuất nhập khẩu tiếp tục duy trì đà tăng trưởng. Kim ngạch xuất khẩu đạt 46,93 tỷ USD, tăng 2,1% so với tháng trước; nhập khẩu đạt 52,14 tỷ USD, tăng 4,3%. Nhờ đó, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu trong tháng đạt 99,07 tỷ USD, tăng 3,2%, tương ứng tăng 3,1 tỷ USD so với tháng trước.

Lũy kế 5 tháng đầu năm 2026, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu đạt 445,12 tỷ USD, tăng 25% so với cùng kỳ năm 2025. Trong đó, xuất khẩu đạt 215,66 tỷ USD, tăng 19,5%; nhập khẩu đạt 229,46 tỷ USD, tăng 30,8%, phản ánh nhu cầu nguyên, nhiên vật liệu phục vụ sản xuất và hoạt động thương mại tiếp tục duy trì ở mức cao.

Cùng với sự tăng trưởng của hoạt động xuất nhập khẩu, số thu ngân sách nhà nước từ lĩnh vực này cũng đạt kết quả tích cực. Riêng trong tháng 5/2026, số thu đạt 48.839 tỷ đồng. Tính chung 5 tháng đầu năm, toàn ngành Hải quan thu ngân sách đạt 215.140 tỷ đồng, bằng 47,7% dự toán được giao và 41,6% chỉ tiêu phấn đấu, tăng 16,9% so với cùng kỳ năm 2025.

Thông tin thêm về tình hình buôn lậu, gian lận thương mại, cục Hải quan cho biết, trong tháng 5/2026 tình hình buôn lậu, gian lận thương mại và vận chuyển trái phép hàng hóa qua biên giới vẫn diễn biến phức tạp. Đáng chú ý, xuất hiện tình trạng lợi dụng hoạt động quá cảnh để vận chuyển hàng hóa giả mạo nhãn hiệu, xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ. Trong tháng ghi nhận 15 vụ vi phạm liên quan đến sở hữu trí tuệ và hàng giả, gồm 3 vụ có dấu hiệu hình sự và 12 vụ vi phạm hành chính, tăng 114,3% so với cùng kỳ năm trước.

Theo địa bàn, tuyến đường biển tiếp tục là điểm nóng với 1.130 vụ vi phạm, chiếm 59,4% tổng số vụ phát hiện, bắt giữ và xử lý, tăng 64,7% so với cùng kỳ năm 2025. Các vụ việc chủ yếu xảy ra tại các cảng biển lớn như Cát Lái, Hải Phòng, Cái Mép và Đà Nẵng, nổi lên là hành vi nhập khẩu hàng hóa thuộc diện kiểm tra chuyên ngành nhưng không có thông báo kết quả kiểm tra theo quy định.

Tuyến đường bộ phát hiện 572 vụ, chiếm 30,1% tổng số vụ vi phạm, tập trung trên các tuyến biên giới Việt Nam - Trung Quốc, Việt Nam - Lào và Việt Nam - Campuchia. Các đối tượng lợi dụng chính sách tạo thuận lợi trong hoạt động xuất nhập khẩu và chính sách ưu đãi dành cho cư dân biên giới để buôn lậu, vận chuyển trái phép hàng hóa. Hoạt động vận chuyển đường kính trắng, ma túy, xăng dầu, pháo nổ, thực phẩm đông lạnh không rõ nguồn gốc, hàng giả mạo nhãn hiệu và hàng nhập lậu qua đường mòn, lối mở vẫn diễn biến phức tạp.

Trong khi đó, tuyến hàng không phát hiện, xử lý 75 vụ, tập trung tại các sân bay quốc tế Nội Bài, Tân Sơn Nhất và Đà Nẵng. Tuyến chuyển phát nhanh, bưu chính ghi nhận 111 vụ vi phạm, tăng gần gấp đôi so với cùng kỳ năm trước.

Kịp thời phát hiện, ngăn chặn hành vi lợi dụng chính sách vi phạm

Trước tình hình đó, Cục Hải quan đã triển khai đồng bộ nhiều giải pháp nhằm tăng cường đấu tranh, ngăn chặn các hành vi buôn lậu, gian lận thương mại và xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ. Ngay sau khi Thủ tướng Chính phủ ban hành Công điện số 38/CĐ-TTg, Cục Hải quan đã chỉ đạo các đơn vị trong toàn ngành tăng cường kiểm tra, giám sát, kiểm soát, chủ động phát hiện và xử lý vi phạm. Kết quả, từ ngày 7 đến hết ngày 30/5/2026, lực lượng Hải quan đã phát hiện và xử lý 41 vụ việc liên quan đến xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ, tăng hơn 8 lần so với cùng kỳ năm 2025.

Đồng thời, Cục Hải quan ban hành kế hoạch kiểm soát buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả trong thời gian triển khai thí điểm mô hình thông quan tập trung tại Chi cục Hải quan khu vực III nhằm kịp thời phát hiện, ngăn chặn các hành vi lợi dụng chính sách để vi phạm pháp luật. Cùng với đó, đơn vị tiếp tục phát huy vai trò đầu mối hợp tác quốc tế, triển khai hiệu quả Chiến dịch Con rồng Mê Kông VIII và hoàn thiện nhiều quy định nội bộ về chế độ báo cáo, trực ban, quản lý tàu thuyền để nâng cao hiệu quả công tác phòng, chống buôn lậu.

Về kết quả xử lý, từ ngày 15/4 đến 14/5/2026, cơ quan Hải quan đã phát hiện, bắt giữ và xử lý 1.902 vụ vi phạm, tăng 52,5% so với cùng kỳ năm trước; trị giá hàng hóa vi phạm ước đạt 1.907,7 tỷ đồng. Cơ quan Hải quan đã chuyển khởi tố 7 vụ; số thu từ xử phạt vi phạm hành chính, truy thu thuế và bán hàng tịch thu đạt 2.349,5 tỷ đồng.

Lũy kế từ ngày 15/12/2025 đến 14/5/2026, toàn ngành Hải quan đã phát hiện, xử lý 8.931 vụ vi phạm, trị giá hàng hóa khoảng 8.394,3 tỷ đồng; khởi tố 4 vụ, chuyển cơ quan điều tra khởi tố 50 vụ. Trong đó có 40 vụ vi phạm liên quan đến hàng giả và xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ, với trị giá hàng hóa gần 20 tỷ đồng.

Công tác đấu tranh phòng, chống ma túy cũng tiếp tục đạt nhiều kết quả tích cực. Từ ngày 15/4 đến 14/5/2026, lực lượng Hải quan chủ trì, phối hợp với Công an và Bộ đội Biên phòng phát hiện, bắt giữ 9 vụ với 115 đối tượng, thu giữ hơn 120 kg ma túy các loại. Lũy kế từ ngày 15/12/2025 đến 14/5/2026, toàn ngành đã phát hiện 72 vụ với 196 đối tượng, thu giữ khoảng 428 kg ma túy các loại, góp phần ngăn chặn hiệu quả tội phạm ma túy trên các tuyến biên giới.