TCDN - Thương mại điện tử đang bão hòa, dòng tiền đầu tư dịch chuyển sang logistics, fulfillment và công nghệ thanh toán. Đây là lĩnh vực tăng trưởng nhất chu kỳ tiếp theo, đặc biệt tại Đông Nam Á và Việt Nam Logistics trở thành tâm điểm dòng vốn mới.

Theo báo cáo từ Fortune Business Insight, quy mô logistics thương mại điện tử toàn cầu được dự báo sẽ cán mốc hơn 624,33 tỷ USD trong năm 2026. Đông Nam Á nổi lên là khu vực tăng trưởng nhanh nhất nhờ tốc độ số hóa tiêu dùng cao, dân số trẻ và tỷ lệ mua sắm trực tuyến liên tục gia tăng.

Tại Việt Nam, thị trường bán lẻ thương mại điện tử đang duy trì tốc độ tăng trưởng khoảng 25% mỗi năm, với quy mô hàng chục tỷ USD cùng với đó là 60% dân số tham gia mua sắm trực tuyến. Các con số này được nhiều cơ quan trong nước như Bộ Công Thương và báo cáo ngành đồng thuận.

Khi cuộc đua giữa các sàn thương mại điện tử dần đi vào giai đoạn ổn định, giới đầu tư bắt đầu chuyển sự chú ý sang những doanh nghiệp đứng phía sau chuỗi vận hành – nơi đảm nhận các công đoạn lưu kho, xử lý đơn hàng, giao nhận và quản trị dòng tiền.

Đáng chú ý, nhu cầu về các mô hình fulfillment thông minh đang tăng mạnh. Những startup sở hữu hệ thống kho vận tự động, quản lý đơn hàng bằng AI hay giao hàng tốc độ cao tại đô thị lớn đang trở thành “điểm nóng” hút vốn đầu tư mạo hiểm.

Không chỉ tại Việt Nam, thị trường khu vực cũng chứng kiến sự tăng trưởng nhanh của các doanh nghiệp logistics công nghệ. Sự thành công của các kỳ lân giao nhận tại Đông Nam Á cho thấy quy mô mà các startup hậu cần có thể đạt được nếu xây dựng được hệ sinh thái đủ lớn và tối ưu vận hành hiệu quả.

Trong khi đó, các mô hình “fulfillment as a service” đang ngày càng phổ biến khi giúp doanh nghiệp bán lẻ cắt giảm đáng kể chi phí logistics so với việc tự xây dựng hệ thống kho bãi và giao hàng riêng.

Giao hàng chặng cuối trở thành “điểm vàng” sinh lợi

Giới phân tích quốc tế nhận định mắt xích hấp dẫn nhất hiện nay trong ngành logistics thương mại điện tử chính là giao hàng chặng cuối (last-mile delivery) và logistics ngược – tức quy trình xử lý đổi trả hàng hóa.

Hãng tàu Maersk từng cảnh báo chi phí chặng cuối chiếm tới 40% tổng chi tiêu logistics của doanh nghiệp do áp lực giao nhanh từ người tiêu dùng. Còn theo nghiên cứu của BCG, con số này thậm chí lên đến 50–60% đối với các mạng lưới bưu kiện phức tạp. Với các doanh nghiệp, chỉ cần tiết giảm được 1% chi phí ở khâu này cũng có thể cải thiện đáng kể biên EBITDA.

Sự bùng nổ của nhu cầu giao hàng tức thời tại các thành phố lớn đang tạo ra cơ hội cho các startup ứng dụng công nghệ định tuyến, AI dự báo nhu cầu và tự động hóa quy trình vận hành.

Song song đó, lĩnh vực thanh toán B2B, quản trị dòng tiền và tài chính chuỗi cung ứng cũng nổi lên như nhóm ngành có tiềm năng định giá cao nhờ khả năng kiểm soát dòng giao dịch lớn trong hệ sinh thái thương mại điện tử.

Nhiều quỹ đầu tư hiện không chỉ tìm kiếm doanh nghiệp giao hàng, mà còn quan tâm tới những startup có khả năng xây dựng nền tảng hạ tầng vận hành toàn diện cho thương mại điện tử xuyên biên giới.

Doanh nghiệp bán lẻ hưởng lợi từ làn sóng logistics công nghệ

Không chỉ hấp dẫn giới đầu tư, sự phát triển của startup logistics còn giúp doanh nghiệp bán lẻ tái cấu trúc đáng kể mô hình vận hành.

Trong bối cảnh thị trường biến động nhanh, nhiều doanh nghiệp đang ưu tiên chuyển đổi từ mô hình đầu tư tài sản cố định sang thuê ngoài dịch vụ logistics để giảm áp lực vốn đầu tư ban đầu.

Thay vì phải bỏ chi phí lớn xây dựng kho bãi, đội xe hay hệ thống giao nhận riêng, doanh nghiệp có thể sử dụng dịch vụ fulfillment theo nhu cầu thực tế. Điều này giúp tối ưu chi phí vận hành và tăng khả năng thích ứng khi lượng đơn hàng biến động.

Các nền tảng logistics ứng dụng AI cũng hỗ trợ doanh nghiệp nâng cao hiệu quả quản trị tồn kho, dự báo nhu cầu chính xác hơn và giảm tỷ lệ hoàn hàng – một trong những nguyên nhân âm thầm bào mòn lợi nhuận của ngành bán lẻ trực tuyến.

Đặc biệt, sự phát triển của hệ sinh thái logistics xuyên biên giới đang mở ra cơ hội lớn cho nhóm doanh nghiệp vừa và nhỏ tại Việt Nam. Thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào thị trường nội địa, nhiều doanh nghiệp hiện có thể tiếp cận khách hàng trong khu vực ASEAN thông qua các nền tảng hậu cần tích hợp.

Việc nhiều quốc gia Đông Nam Á liên tục mở rộng hợp tác thương mại và đơn giản hóa thủ tục hải quan cũng tạo thêm dư địa tăng trưởng cho thương mại điện tử khu vực. Đây được xem là nền tảng quan trọng để các doanh nghiệp Việt Nam tiến gần hơn tới mô hình “born global” – tức phát triển kinh doanh quốc tế ngay từ giai đoạn đầu.

Cuộc chơi mới của thương mại điện tử

Bức tranh logistics thương mại điện tử năm 2026 cho thấy sự dịch chuyển rõ nét của thị trường. Trong khi các sàn thương mại điện tử bước vào giai đoạn cạnh tranh thị phần khốc liệt, hệ sinh thái logistics lại mở ra dư địa tăng trưởng mới nhờ nhu cầu tối ưu vận hành và cắt giảm chi phí.

Các startup logistics tiếp tục tăng tốc mở rộng quy mô, dòng vốn đầu tư quốc tế đẩy mạnh hoạt động M&A, còn doanh nghiệp bán lẻ ngày càng phụ thuộc nhiều hơn vào các nền tảng hậu cần công nghệ.

Giới chuyên gia nhận định cuộc cạnh tranh tiếp theo của thương mại điện tử sẽ không còn nằm ở việc ai bán được nhiều hàng hơn, mà nằm ở việc ai xây dựng được chuỗi vận hành hiệu quả hơn, giao nhanh hơn và tối ưu dòng tiền tốt hơn.

Trong bối cảnh đó, logistics không còn là “phần chìm” phía sau thương mại điện tử, mà đang trở thành trung tâm của cuộc chơi tăng trưởng mới.