TCDN - Phát triển nông nghiệp sinh thái, nông thôn hiện đại, nông dân văn minh là định hướng xuyên suốt của Đảng, trong đó hợp tác xã, kinh tế tập thể được xác định là giải pháp quan trọng để tổ chức lại sản xuất nông nghiệp.

Phát triển nông thôn gắn với xây dựng nông thôn mới

Ngay từ rất sớm, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã đặt nền tảng cho tư duy phát triển nông thôn mới ở Việt Nam, coi nông nghiệp – nông dân – nông thôn là lực lượng chiến lược trong xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Theo Người, xây dựng nông thôn mới không chỉ là nâng cấp hạ tầng hay cải thiện sản xuất, mà là quá trình tạo dựng một lớp nông dân mới có tri thức, có nếp sống văn minh, tinh thần hợp tác và ý thức làm chủ, biết liên kết với nhau để cùng phát triển.

Kế thừa tư tưởng đó, Đảng Cộng sản Việt Nam tiếp tục khẳng định xây dựng nông thôn hiện đại là nhiệm vụ trọng tâm trong giai đoạn phát triển mới, đặc biệt trong bối cảnh triển khai Chương trình Mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới giai đoạn 2021 – 2025. Đây là giai đoạn bản lề để chuẩn bị cho các mục tiêu lớn hơn đến năm 2030, khi nông nghiệp phải chuyển mạnh sang mô hình sinh thái, nông thôn ngày càng hiện đại, và nông dân thực sự trở thành chủ thể của phát triển thông qua các hình thức tổ chức sản xuất phù hợp, trong đó hợp tác xã kiểu mới giữ vai trò nòng cốt.

Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIII của Đảng nhấn mạnh nhiệm kỳ Đại hội XIII và những năm tiếp theo sẽ đẩy mạnh cơ cấu lại nông nghiệp, phát triển kinh tế nông thôn gắn với xây dựng nông thôn mới, hướng tới mô hình nông nghiệp sinh thái, nông thôn hiện đại, nông dân văn minh. Đại hội XIII đồng thời xác định phát triển kinh tế tập thể, hợp tác xã với nhiều hình thức đa dạng; đổi mới, nâng cao hiệu quả hợp tác xã kiểu mới là giải pháp quan trọng nhằm tổ chức lại sản xuất, khắc phục tình trạng manh mún, nhỏ lẻ, tăng cường liên kết giữa nông dân với doanh nghiệp và thị trường.

Theo đó, Đảng đề ra chiến lược xây dựng nông thôn mới theo hướng bảo đảm thực chất, đi vào chiều sâu, hiệu quả, bền vững; lấy cư dân nông thôn làm chủ thể. Trong quá trình này, việc khuyến khích nông dân tham gia tổ hợp tác, hợp tác xã, liên hiệp hợp tác xã được coi là giải pháp then chốt để nâng cao năng lực sản xuất, kinh doanh, tạo việc làm, tăng thu nhập và cải thiện chất lượng sống ở khu vực nông thôn.

Tập trung xây dựng hệ thống kết cấu hạ tầng, gắn xây dựng nông thôn mới với quá trình đô thị hóa. Thu hút mạnh mẽ doanh nghiệp đầu tư vào khu vực nông thôn để hình thành các chuỗi liên kết giá trị, trong đó hợp tác xã đóng vai trò cầu nối tổ chức sản xuất, cung ứng dịch vụ đầu vào và tiêu thụ sản phẩm cho nông dân. Đẩy mạnh thực hiện Chương trình “Mỗi xã một sản phẩm” gắn với xây dựng thương hiệu, phát triển sản phẩm chủ lực của địa phương thông qua mô hình kinh tế tập thể. Đồng thời, chú trọng bảo vệ môi trường nông thôn, xử lý rác thải, nước thải, nâng cao chất lượng sống của người dân.

Phấn đấu đến năm 2030, có ít nhất 90% số xã đạt chuẩn nông thôn mới, trong đó 50% số xã đạt chuẩn nông thôn mới nâng cao; trên 70% số đơn vị cấp huyện đạt chuẩn xây dựng nông thôn mới, trong đó 35% số đơn vị cấp huyện được công nhận đạt chuẩn nông thôn mới nâng cao.

Hoàn thiện chiến lược phát triển “tam nông”

Nếu như Văn kiện Đại hội XIII vạch ra định hướng chiến lược, thì Nghị quyết số 19-NQ/TW của Hội nghị Trung ương 5 khóa XIII về nông nghiệp, nông dân, nông thôn đã cụ thể hóa rõ quan điểm, mục tiêu và giải pháp, trong đó phát triển kinh tế tập thể, hợp tác xã được xác định là một chủ trương lớn, xuyên suốt.

Nghị quyết số 19 khẳng định nông nghiệp, nông dân, nông thôn là ba thành tố gắn bó mật thiết, không thể tách rời; trong đó, nông dân là chủ thể, nông nghiệp là lợi thế quốc gia, nông thôn là nền tảng quan trọng của xã hội và văn hóa Việt Nam. Để tổ chức lại sản xuất nông nghiệp hiệu quả, Nghị quyết nêu rõ chủ trương phát triển đa dạng các hình thức kinh tế hợp tác, kinh tế tập thể, lấy hợp tác xã làm nòng cốt; gắn hợp tác xã với doanh nghiệp, thị trường và chuỗi giá trị nông sản.

Nghị quyết số 19 đồng thời yêu cầu đổi mới, nâng cao chất lượng, hiệu quả hoạt động của hợp tác xã nông nghiệp, khắc phục tình trạng hình thức; có cơ chế, chính sách hỗ trợ hợp tác xã về đất đai, tín dụng, khoa học – công nghệ, chuyển đổi số; chú trọng đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ cán bộ quản lý hợp tác xã đáp ứng yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới.

Theo mục tiêu đến năm 2030, tốc độ tăng trưởng GDP ngành nông nghiệp phấn đấu đạt bình quân khoảng 3%/năm; năng suất lao động nông nghiệp tăng bình quân 5,5 – 6%/năm; công nghiệp và dịch vụ nông thôn tăng trưởng trên 10%/năm. Thu nhập bình quân của người dân nông thôn phấn đấu tăng gấp 2,5 – 3 lần so với năm 2020, trong đó kinh tế tập thể, hợp tác xã đóng vai trò quan trọng trong nâng cao thu nhập và ổn định đời sống nông dân.

Để hiện thực hóa các mục tiêu trên, Trung ương đề ra hệ thống giải pháp đồng bộ như hoàn thiện thể chế, chính sách về nông nghiệp, nông dân, nông thôn; phát triển nông nghiệp sinh thái, ứng dụng khoa học – công nghệ; thúc đẩy liên kết sản xuất thông qua hợp tác xã và doanh nghiệp; xây dựng nông thôn hiện đại gắn với đô thị hóa; bảo vệ môi trường và chủ động thích ứng với biến đổi khí hậu.

Giai đoạn 2021 – 2025 được xem là giai đoạn tăng tốc, tạo nền tảng vững chắc cho phát triển đến năm 2030. Việc triển khai đồng bộ Chương trình xây dựng nông thôn mới gắn với phát triển hợp tác xã, kinh tế tập thể theo tinh thần Văn kiện Đại hội XIII và Nghị quyết số 19-NQ/TW đang mở ra hướng đi bền vững, hướng tới mục tiêu chung: xây dựng nền nông nghiệp sinh thái, nông thôn hiện đại, nông dân văn minh.